Cuộc chơi mạo hiểm của Mỹ và Iran tại Trung Đông

TGVN. Tuần báo Al-Ahram của Ai Cập vừa có bài phân tích, dự báo về những động thái và tính toán của Mỹ và Iran ở khu vực Trung Đông sau các vụ tấn công cơ sở dầu mỏ của Saudi Arabia.    
Theo dõi Baoquocte.vn trên
TIN LIÊN QUAN
cuoc choi mao hiem cua my va iran tai trung dong Xung đột Mỹ - Iran ít có khả năng dẫn đến chiến tranh vũ trang
cuoc choi mao hiem cua my va iran tai trung dong Mỹ - Iran: Tín hiệu trái chiều hay điều cần thiết?
cuoc choi mao hiem cua my va iran tai trung dong
Cuộc chơi mạo hiểm của Mỹ và Iran tại Trung Đông. (Nguồn: AFP)

Cộng đồng thế giới có nhiều lý do để lo ngại về những diễn biến tiếp theo sẽ xảy ra ở khu vực Trung Đông. Sau các vụ tấn công bằng máy bay không người lái gây thiệt hại nặng cho hai cơ sở chế xuất dầu thô của Saudi Arabia và khiến giá “vàng đen” thế giới có lúc tăng lên mức cao nhất trong vòng 6 tháng qua, đã có nhiều thông điệp trái chiều phát đi từ Mỹ và các đồng minh. Điều đó cho thấy những toan tính truyền thống đã không còn chính xác trong bối cảnh hiện nay.

Chiến lược “câu giờ"

Thế giới đang trải qua thời điểm rất quan trọng. Bất kỳ nước cờ sai lầm nào cũng có thể gây ra những hậu quả tai hại. Phát động một cuộc chiến tranh trong khu vực sẽ mở “chiếc hộp Pandora” và dẫn đến những rủi ro kinh tế và rủi ro chiến lược chưa từng có.

Nhiều nhà quan sát cho rằng, Tổng thống Mỹ Donald Trump đang sử dụng chiến lược “câu giờ” bằng cách cử Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo tới Saudi Arabia và Các Tiểu Vương quốc Arập Thống nhất (UAE). Trước đây, một cuộc tấn công có quy mô như vậy nhằm vào đồng minh thân cận của Mỹ có thể khiến Washington ngay lập tức phát động chiến dịch quân sự, thậm chí không cần bất kỳ bằng chứng nào. Tuy nhiên, thế giới đã thay đổi và Tổng thống Mỹ cũng không phải là một Tổng thống có suy nghĩ trực diện như vậy.

Thái độ thận trọng của ông Trump phản ánh tình thế “tiến thoái lưỡng nan” mà ông phải đối mặt. Trên thực tế, ông không muốn tham gia vào một cuộc xung đột quân sự khác ở Trung Đông, nhưng cũng không muốn tỏ ra là một nhà lãnh đạo yếu đuối.

Jamal Abdi, Chủ tịch Hội đồng Quốc gia về vấn đề Iran ở Washington nhận định: “Tình hình hiện nay là rất nghiêm trọng, có thể tác động đến nền kinh tế toàn cầu nếu Mỹ quyết định trả đũa quân sự. Tình thế tại Trung Đông giống như trong một nồi áp suất khi những sự kiện như vậy có thể đẩy mọi chuyện bùng phát và xoay vần từ các lực lượng ủy nhiệm sang cuộc chiến tranh toàn diện”.

Trong khi đó, Joe Bermudez, một chuyên gia tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế nhận định, những hình ảnh vệ tinh cho thấy, kẻ tấn công có kiến thức về máy móc và chế xuất dầu mỏ khi đã nhằm chính xác vào những nhà máy lọc dầu của Saudi Arabia tại Abqaiq để làm tê liệt hoạt động sản xuất. Tuy nhiên, hình ảnh vệ tinh sẽ không thể cho biết cuộc tấn công bắt nguồn từ đâu.

Cho đến nay, Iran bác bỏ mọi cáo buộc về bất kỳ sự liên quan nào tới vụ tấn công, song Tehran lại không lên án phiến quân Houthi khi cho rằng, vụ tấn công là một thông điệp khẳng định cuộc chiến ở Yemen cần phải được chấm dứt và phiến quân Houthi có quyền phản ứng trước các tội ác đang xảy ra ở Yemen.

Tuy nhiên, chắc chắn đằng sau vụ tấn công này không chỉ là về vấn đề Yemen, mà còn là về Iran và việc họ không thể bán dầu mỏ trên thị trường toàn cầu. Theo các nhà ngoại giao châu Âu, thông điệp của Tehran rất rõ ràng, đó là nếu Iran không được nới lỏng trừng phạt thông qua các biện pháp ngoại giao thì họ sẽ khiến Mỹ và các đồng minh phải gánh chịu sự hỗn loạn.

Rủi ro thực sự đối với nước Mỹ

Nền kinh tế Iran đang phải chịu áp lực rất lớn và giới lãnh đạo nước Cộng hòa Hồi giáo đã tính toán rằng, “chơi cùng một trò chơi” và trông đợi những kết quả khác nhau sẽ không giúp ích gì cho họ. Do đó, quyết định bây giờ là lúc thay đổi các quy tắc hành động, khai thác sự miễn cưỡng của Tổng thống Trump khi khó có thể tham gia bất kỳ cuộc chiến nào trong giai đoạn “nhạy cảm” trước cuộc bầu cử Tổng thống vào năm sau.

Như các nhà ngoại giao châu Âu đã nói, đó là một rủi ro đã được Iran tính toán. Nếu động thái này thúc đẩy Chính quyền Tổng thống Trump tham gia đàm phán ngoại giao với Iran, điều đó là rất tốt. Tuy nhiên, nếu động thái này dẫn đến sự đối đầu quân sự, mọi quốc gia khác trong khu vực sẽ phải gánh chịu hậu quả khi các lực lượng ủy nhiệm của Tehran sẽ có những hành động đáp trả Mỹ và các đồng minh của Washington ở Lebanon, Syria, Iraq và Yemen.

Tất nhiên, đối đầu quân sự là kịch bản xấu nhất đối với Iran. Tehran hiểu rằng, Chính quyền của ông Trump cũng sẽ tìm cách tránh xung đột quân sự nổ ra. Các cử tri Mỹ trong vài năm qua đã bỏ phiếu cho cựu Tổng thống Barack Obama và Tổng thống Donald Trump sau khi họ hứa sẽ rút quân khỏi Trung Đông. Bản thân ông Trump đã nổi tiếng với câu nói: “Các quốc gia vĩ đại sẽ không tham chiến trong những trận chiến bất tận”. Và sau khi lên tiếng cảnh báo “đạn đã lên nòng”, ông Trump lại cho thấy, ông muốn tránh chiến tranh xảy ra. Người Iran đã xây dựng một chiến lược xung quanh tâm lý đó của Tổng thống Mỹ.

cuoc choi mao hiem cua my va iran tai trung dong
Hiện trường một nhà máy của Tập đoàn Saudi Aramco sau vụ tấn công bằng máy bay không người lái vào ngày 14/9 . (Nguồn: Reuters)

Trong khi truy tìm nguồn gốc của vụ tấn công chắc chắn sẽ là chủ đề mà giới điều tra và phân tích tình báo tập trung, viễn cảnh bức tranh rộng hơn là những gì phía ngoại giao châu Âu quan tâm hơn vào lúc này. Đối với họ, gốc rễ của sự leo thang hiện tại là do Chính quyền Tổng thống Trump rút khỏi thỏa thuận hạt nhân Iran năm 2015 và tái áp đặt các biện pháp trừng phạt Tehran. Thêm vào đó là sự ủng hộ của Chính quyền Mỹ đối với cuộc xung đột tại Yemen, mặc dù Quốc hội nước này bỏ phiếu để ngăn Washington can dự vào cuộc chiến và ngừng vũ trang bất kỳ bên nào. Và hiện giờ, Mỹ lại đứng trước rủi ro bị lôi kéo vào cuộc chiến tranh ủy nhiệm trong khu vực Trung Đông, thay vì có thể đóng vai trò là nhà trung gian. Đây mới chính là rủi ro thực sự đối với nước Mỹ.

Tính toán của Iran là gì?

Về phía Iran, nếu thực sự Tehran có liên quan tới vụ tấn công cơ sở dầu mỏ tại Saudi Arabia, câu hỏi đặt ra là tính toán của Iran là gì? Vụ tấn công nghiêm trọng đến mức đã làm giảm 50% sản lượng dầu mỏ của Riyadh, nhưng nó cũng sẽ làm phá hủy mọi khả năng Mỹ dỡ bỏ lệnh trừng phạt nhằm vào Iran. Câu trả lời trong kịch bản đó là: Iran hành động vì sự sống còn của Tehran.

Chủ tịch Jamal Abdi cho rằng, hiện Iran gặp khó trong xuất khẩu dầu mỏ, trong khi Mỹ lại thông qua các đồng minh như Anh, để can thiệp hoạt động của các tàu chở dầu của Tehran, như vụ bắt giữ tàu chở dầu vừa qua. Người Iran, đặc biệt là những nhà lãnh đạo theo đường lối cứng rắn, không tin Mỹ sẽ quay trở lại thỏa thuận và dỡ bỏ lệnh trừng phạt nước này. Theo họ, thứ ngôn ngữ duy nhất mà Mỹ hiểu lúc này là “trừng phạt và gây sức ép tối đa”. Trong khi đó, Iran sẽ không cầu xin Mỹ nới lỏng trừng phạt. Tehran thực sự muốn đảm bảo rằng, họ chiếm ưu thế và nếu có các cuộc đàm phán, họ sẽ mang đến bàn đàm phán với những lợi thế. Tuy nhiên, nếu đàm phán không xảy ra, Iran sẽ thể hiện khả năng răn đe của riêng mình.

Đây là một “cuộc chơi” rất mạo hiểm. Tuy nhiên, Iran vẫn theo đuổi nó, với hy vọng rằng, nước Mỹ sẽ do dự và các đồng minh của Washington cũng sẽ thận trọng. Bản thân các nước vùng Vịnh cũng rất e ngại hỗ trợ các cuộc tấn công quân sự chống lại Iran vì hậu quả có thể là rất lớn đối với an ninh khu vực. Điều này lý giải vì sao Ngoại trưởng Mỹ tới Saudi Arabia và UAE, nhằm tìm kiếm các giải pháp phù hợp.

Theo một nghĩa nào đó, ông Trump đang thoái thác trách nhiệm của mình. Theo một góc nhìn khác, ông chủ Nhà Trắng muốn đảm bảo rằng, Saudi Arabia sẽ phải sẵn sàng với bất cứ điều gì xảy ra trong tương lai và Mỹ sẽ không phải là bên duy nhất trong câu chuyện này. Chắc chắn căng thẳng hiện tại sẽ ảnh hưởng đến những nỗ lực của Pháp trong việc tổ chức cuộc gặp giữa Tổng thống Iran Hassan Rouhani và Tổng thống Trump. Mặc dù vậy, khả năng hai nhà lãnh đạo có thể gặp gỡ tại Đại hội đồng Liên hợp quốc vào tuần tới là gần như không thể xảy ra.

Căng thẳng gia tăng cũng có thể là một “cơ hội vàng” cho ngoại giao khi nhu cầu đàm phán ngày càng lớn. Vì vậy, ông Trump sẽ phải đối mặt với một quyết định rất khó khăn trong những ngày tới, và ông có thể thấy lời khuyên từ các đồng minh châu Âu của mình rất hữu dụng. Đó là đừng hành động vội vàng.

cuoc choi mao hiem cua my va iran tai trung dong

Tổng thống Mỹ: Sẽ là một chiến thắng 'khắc nghiệt' nếu sử dụng giải pháp quân sự với Iran

TGVN. Ngày 2/9, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết, ông kỳ vọng các biện pháp trừng phạt sẽ có tác dụng đối với Iran ...

cuoc choi mao hiem cua my va iran tai trung dong

Ngoại trưởng Mỹ ủng hộ giải pháp hòa bình, Lầu Năm Góc đề xuất lựa chọn quân sự

TGVN. Ngày 19/9, Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo cho biết, Washington muốn một giải pháp hòa bình cho cuộc khủng hoảng vốn bắt nguồn từ ...

cuoc choi mao hiem cua my va iran tai trung dong

Mỹ gọi 'vụ tấn công của Iran' là 'hành động chiến tranh'

TGVN. Ngày 18/9, trao đổi với báo giới trên chuyên cơ trước khi hạ cánh xuống thành phố Jeddah ở phía Tây Saudi Arabia, Ngoại ...

(theo Al-Ahram)

Bài viết cùng chủ đề

Chảo lửa Trung Đông

Đọc thêm

Tổng thống Mỹ bày tỏ không hài lòng về thâm hụt thương mại với Canada

Tổng thống Mỹ bày tỏ không hài lòng về thâm hụt thương mại với Canada

Ngày 21/11, Tổng thống Donald Trump cho biết, Mỹ và Canada sẽ sớm đạt được một thỏa thuận thương mại.
Dự báo thời tiết đêm hôm nay và ngày mai (23/11): Bắc Bộ đêm và sáng sớm trời rét; cả nước ngày nắng

Dự báo thời tiết đêm hôm nay và ngày mai (23/11): Bắc Bộ đêm và sáng sớm trời rét; cả nước ngày nắng

Thông tin dự báo thời tiết các khu vực trong đêm hôm nay và ngày mai (23/11) từ Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia.
Ngoại giao kinh tế Việt Nam tại Malaysia: Từ kết nối đến hợp tác thực chất

Ngoại giao kinh tế Việt Nam tại Malaysia: Từ kết nối đến hợp tác thực chất

Chiều 22/11, Chương trình kết nối doanh nghiệp Việt Nam và Malaysia đã diễn ra với sự tham gia của 41 doanh nghiệp hai nước.
Định vị ngành tôm Việt Nam: Không phải là chuyện vẽ thêm khẩu hiệu mới, mà là làm rõ lợi thế cốt lõi và tháo gỡ điểm nghẽn

Định vị ngành tôm Việt Nam: Không phải là chuyện vẽ thêm khẩu hiệu mới, mà là làm rõ lợi thế cốt lõi và tháo gỡ điểm nghẽn

Trong khuôn khổ Festival Tôm Cà Mau lần thứ 2 năm 2026, ngày 22/11, đã diễn ra Diễn đàn tôm Việt Nam - Giải pháp phát triển bền vững.
Khủng hoảng năng lượng: Người dân Ukraine chuẩn bị cho một mùa Đông nhiều bất định

Khủng hoảng năng lượng: Người dân Ukraine chuẩn bị cho một mùa Đông nhiều bất định

Các cuộc tấn công của Nga vào hệ thống năng lượng Ukraine khiến hàng triệu người dân phải đối mặt với nguy cơ thiếu điện, sưởi ấm.
Bộ trưởng Giáo dục Hàn Quốc từ chức sau bê bối gian lận thi bằng AI

Bộ trưởng Giáo dục Hàn Quốc từ chức sau bê bối gian lận thi bằng AI

Quyết định của ông Choi Kyo-jin được đưa ra sau kỳ thi tuyển sinh đại học quốc gia, trong bối cảnh lo ngại về gian lận bằng công nghệ AI ...
Mexico bắt giữ trùm ma túy nằm trong danh sách truy nã của FBI

Mexico bắt giữ trùm ma túy nằm trong danh sách truy nã của FBI

Quân đội Mexico đã bắt giữ Fausto Isidro Meza-Flores, thủ lĩnh băng đảng Los Mazatlecos và nằm trong danh sách 10 đối tượng bị FBI truy nã.
Tổng thống Mỹ gọi ông Putin là 'bạn tôi', Đặc phái viên Nga lên tiếng, hé lộ nhiều trao đổi quan trọng

Tổng thống Mỹ gọi ông Putin là 'bạn tôi', Đặc phái viên Nga lên tiếng, hé lộ nhiều trao đổi quan trọng

Tổng thống Mỹ Donald Trump tiếp tục khẳng định mối quan hệ cá nhân tốt đẹp với người đồng cấp Nga Vladimir Putin, gọi nhà lãnh đạo Nga là “bạn tôi”.
Mỹ - Iran đồng loạt phát tín hiệu muốn đạt thỏa thuận, giữa lằn ranh đỏ vẫn có 'giải pháp công bằng'

Mỹ - Iran đồng loạt phát tín hiệu muốn đạt thỏa thuận, giữa lằn ranh đỏ vẫn có 'giải pháp công bằng'

Mỹ và Iran cùng phát đi tín hiệu sẵn sàng hướng tới một thỏa thuận chấm dứt xung đột kéo dài gần 9 tháng qua, dù vẫn còn những bất đồng về các điều kiện ...
Đất hiếm ở một châu lục có tiềm năng thay thế nguồn cung từ Trung Quốc

Đất hiếm ở một châu lục có tiềm năng thay thế nguồn cung từ Trung Quốc

Châu Phi được đánh giá có tiềm năng trở thành một nguồn cung thay thế đáng kể nếu đẩy nhanh khai thác, chế biến và tinh luyện đất hiếm.
Tình hình Mỹ-Iran: Washington trừng phạt các thực thể liên quan đến kinh doanh dầu mỏ, ông Trump chịu một sức ép

Tình hình Mỹ-Iran: Washington trừng phạt các thực thể liên quan đến kinh doanh dầu mỏ, ông Trump chịu một sức ép

Cập nhật những diễn biến mới nhất trong quan hệ Mỹ-Iran ngày hôm nay.
Mỹ nói châu Âu né tránh đối thoại với Tổng thống Putin

Mỹ nói châu Âu né tránh đối thoại với Tổng thống Putin

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent nhận định các quốc gia châu Âu đang muốn ‘thu mình lại’ hòng né tránh việc đối thoại với Tổng thống Nga.
Ukraine 'nóng lòng' muốn phương Tây làm rõ một việc, không phải bằng lời nói mà phải cam kết trên giấy

Ukraine 'nóng lòng' muốn phương Tây làm rõ một việc, không phải bằng lời nói mà phải cam kết trên giấy

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho biết Kiev vẫn chưa nhận được các cam kết bằng văn bản, làm rõ cách thức bảo đảm an ninh theo mô hình Điều 5 NATO.
Thượng đỉnh Trung-Mỹ-Nga và những vấn đề đặt ra với thế giới

Thượng đỉnh Trung-Mỹ-Nga và những vấn đề đặt ra với thế giới

Thượng đỉnh Trung-Mỹ-Nga bên lề Hội nghị cấp cao APEC tại Thâm Quyến (Trung Quốc) ngày 19/11 khép lại với tuyên bố chung về những vấn đề chiến lược.
Sứ mệnh trung gian của Thổ Nhĩ Kỳ

Sứ mệnh trung gian của Thổ Nhĩ Kỳ

Thổ Nhĩ Kỳ đang đẩy mạnh vai trò trung gian hòa giải nhờ khả năng tiếp xúc với các bên xung đột tại khu vực.
Thượng đỉnh Anh - EU: Gió đổi chiều ở London

Thượng đỉnh Anh - EU: Gió đổi chiều ở London

Mong muốn hội nhập trở lại với châu lục đang chi phối bầu không khí London trước Hội nghị thượng đỉnh EU - Anh vào cuối tuần này.
Quản trị AI trong kỷ nguyên công nghệ không biên giới

Quản trị AI trong kỷ nguyên công nghệ không biên giới

Sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo (AI) đặt ra yêu cầu cấp thiết về xây dựng một khuôn khổ quản trị toàn cầu bao trùm và có trách nhiệm.
Chính sách đối ngoại của Tổng thống Trump đối mặt ‘tay phanh’ mới

Chính sách đối ngoại của Tổng thống Trump đối mặt ‘tay phanh’ mới

Chiến thắng của đảng Dân chủ trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2026 đã tạo ra sự thay đổi đáng chú ý trong cán cân quyền lực tại Mỹ.
Bài toán nhân tài (Kỳ 2): Thu hút, trọng dụng và giữ chân

Bài toán nhân tài (Kỳ 2): Thu hút, trọng dụng và giữ chân

Cạnh tranh nhân tài không chỉ giới hạn ở tài chính, mà mở rộng sang điều kiện làm việc, quyền tự chủ chuyên môn và cơ hội phát triển.
Bài toán nhân tài (Kỳ 1): Đổi mới đào tạo gắn với nhu cầu

Bài toán nhân tài (Kỳ 1): Đổi mới đào tạo gắn với nhu cầu

Trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ ngày càng gay gắt, nhân tài là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh và tự chủ công nghệ của mỗi quốc gia.
Từ Madrid đến Gaza: Những khuôn khổ cho hòa bình Trung Đông

Từ Madrid đến Gaza: Những khuôn khổ cho hòa bình Trung Đông

Các khuôn khổ hòa bình tại Trung Đông cụ thể hơn về cơ chế thực thi, song vẫn vướng những bất đồng cản trở việc triển khai.
Công nghệ lưỡng dụng: Khi ranh giới mờ dần

Công nghệ lưỡng dụng: Khi ranh giới mờ dần

Công nghệ lưỡng dụng là công nghệ có thể phục vụ cả mục đích dân sự lẫn quân sự. Sự chuyển giao giữa hai lĩnh vực có thể diễn ra theo cả hai chiều.
Từ cứu trợ sau thảm họa đến chủ động phòng ngừa

Từ cứu trợ sau thảm họa đến chủ động phòng ngừa

Nhiều quốc gia đang đưa ra nhiều giải pháp chủ động phòng ngừa ngay khi xuất hiện những dấu hiệu rủi ro.
Cuộc đua chiếm lĩnh quỹ đạo Trái đất

Cuộc đua chiếm lĩnh quỹ đạo Trái đất

Cuộc đua đưa vệ tinh lên quỹ đạo Trái đất không còn là chuyện đưa ai lên quỹ đạo, mà còn là ai có thể ở lại, khai thác và định hình luật chơi.
Phiên bản di động