Giải mã gen-Mặt trận mới của cạnh tranh Mỹ-Trung Quốc

My Phan
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Được phát triển từ những năm 1970, giải mã gen hiện đang trở thành tâm điểm của giới truyền thông với cuộc khủng hoảng Covid-19. Đằng sau những công nghệ mũi nhọn này ẩn giấu một thị trường toàn cầu, chủ yếu do Mỹ thống trị, nhưng Trung Quốc cũng đang tính toán vươn lên cạnh tranh.
Giải mã gen - 'Mặt trận mới' của cạnh tranh Mỹ-Trung Quốc
Trung Quốc tham vọng sẽ sớm đuổi kịp Mỹ trong cuộc đua giải mã gen. (Nguồn: SCMP)

Dưới đây là những nhận định của nhà báo Nicolas Sridi, tác giả bài viết Giải mã gen: Chiến trường mới của Mỹ và Trung Quốc đăng trên trang mạng châu Á Asialyst số ra gần đây.

Vào năm 2003, sau hơn 10 năm nghiên cứu, giới khoa học quốc tế xôn xao vì lần đầu tiên trong lịch sử, bộ gen của con người đã được giải mã hoàn toàn. Đó là kết quả của một nỗ lực quốc tế chưa từng có với ngân sách gần 3 tỷ Euro (3,63 tỷ USD).

Vào thời điểm đó, dường như có rất nhiều ứng dụng, về nghiên cứu cơ bản, y học dự phòng, sinh sản và thậm chí là liệu pháp gen. Tuy nhiên, cũng phải mất gần hai thập niên thì khái niệm giải mã gen mới trở nên quen thuộc với công chúng, nhất là trong bối cảnh cuộc khủng hoảng Covid-19 với các biến thể mới.

Tin liên quan
Trung Quốc đang nỗ lực biến các bằng sáng chế thành Trung Quốc đang nỗ lực biến các bằng sáng chế thành 'con gà đẻ trứng vàng' như thế nào?

Nhờ phân tích bộ gen của các biến thể mà các nhà nghiên cứu mới có thể vừa phân biệt vừa đánh giá được mức độ nguy hiểm của chúng.

Có nhiều phương pháp giải mã gen và những phương pháp tiên tiến nhất cần có các thiết bị chuyên biệt, nhất là thiết bị giải mã ADN. Việc sản xuất những thiết bị công nghệ cao này phần lớn do các công ty Mỹ thống trị.

Trong số 10 nhà sản xuất thiết bị giải mã gen thế hệ mới, có tới 5 doanh nghiệp là của Mỹ. Đứng đầu thế giới là Illumina, công ty Mỹ có doanh thu cao gấp đôi so với tổng doanh thu của tất cả các đối thủ cạnh tranh cộng lại.

Thế nhưng, trong bảng xếp hạng toàn cầu này, Trung Quốc cũng nổi lên với công ty BGI (Beijing Genomics Institute) xếp ở vị trí thứ ba. Châu Âu không hoàn toàn nằm ngoài cuộc chơi, bởi Anh và Đức cũng có doanh nghiệp lọt vào nhóm các công ty hàng đầu thế giới. Tuy nhiên, rõ ràng là Trung Quốc có vị thế đáng được nhìn nhận kỹ càng hơn.

Sự vươn lên của "gã khổng lồ" Trung Quốc

Trong cuộc chạy đua về phát minh, sáng chế, Trung Quốc lâu nay đã tìm cách vươn lên hàng đầu trong các lĩnh vực tiên phong. Mạng di động 5G, trí thông minh nhân tạo nằm trong số các lĩnh vực mà Trung Quốc đang dẫn trước và khiến nhiều nước, nhất là Mỹ, lo ngại và tăng cường hành động để đối phó.

Liên quan đến lĩnh vực giải mã gen, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình coi đây là một ưu tiên trong kế hoạch 5 năm lần thứ 13 (giai đoạn 2016-2020), nhưng thực ra Bắc Kinh đã quan tâm đến giải mã gen từ trước đó.

Trung Quốc bắt đầu tiến hành các nghiên cứu cơ bản về giải mã gen từ năm 1994 và tham gia dự án quốc tế về giải mã bộ gen người vào năm 1999 với mục tiêu là giải mã được 1% gen người. Doanh nghiệp BGI tham gia dự án và được hưởng rất nhiều hỗ trợ tài chính từ Nhà nước.

Từ năm 2002 đến năm 2005, chính phủ đã đầu tư gần 200 triệu USD vào nhiều trung tâm nghiên cứu gen. Tuy nhiên, khi dự án quốc tế chấm dứt, ngân quỹ Nhà nước cạn kiệt, BGI chuyển đến Hàng Châu và hưởng sự hỗ trợ tài chính từ chính quyền địa phương.

Tại Hàng Châu, công ty đã giải mã bộ gen lúa vào năm 2002, công trình nghiên cứu được đăng trên trang nhất của Tạp chí khoa học Science, đến năm 2003 thì giải mã được bộ gen của virus SARS và phát triển một bộ dụng cụ giải mã gen. Trong khoảng thời gian đó, ở Trung Quốc chỉ có BGI là thành công trong việc chuyển đổi từ một trung tâm nghiên cứu thuần túy thành một công ty bán tư nhân theo định hướng thị trường.

Đến năm 2007, BGI chuyển trụ sở đến Thâm Quyến và bắt đầu lao vào cuộc đua toàn cầu về công nghệ phân tích gen. Ban đầu, để có thể cung cấp dịch vụ giải mã gen, BGI đã mua với số lượng lớn thiết bị giải mã gen của phương Tây, đặc biệt là của hãng Mỹ Illumina. Mục tiêu của BGI là có thể giải mã gen ở quy mô rất lớn và chuyên về phân tích dữ liệu thô.

Năm 2010, công ty Trung Quốc vươn ra thị trường quốc tế, thành lập BGI Americas tại Massachusetts, Mỹ và BGI Europe ở Đan Mạch.

Giải mã gen - 'Mặt trận mới' của cạnh tranh Mỹ-Trung Quốc
Một phòng thí nghiệm của Tập đoàn BGI tại California (Mỹ). (Nguồn: Bloomberg)

Tập đoàn BGI tung dịch vụ thương mại đầu tiên vào năm 2012 và đặc biệt là đã thành công trong việc mua lại công ty khởi nghiệp Complete Genomics của Mỹ vào năm 2013 với giá 118 triệu USD. Đây là một bước ngoặt, bởi nhờ các công nghệ và sáng chế mua của nước ngoài, BGI có thể phát triển đầy đủ các nền tảng giải mã của riêng họ.

Thực ra, khi đó công ty Mỹ Illumina đã cố gắng ngăn chặn thương vụ bằng cách coi đó là mối nguy hiểm cho an ninh quốc gia Mỹ. Thế nhưng, đề nghị của Illumina vào thời điểm đó đã bị Chính quyền Mỹ từ chối. Nếu vào bối cảnh hiện nay, rất có thể kiến nghị của Illumina sẽ được Washington thông qua.

Hiện giờ, BGI đã mở một công ty con tại châu Á-Thái Bình Dương với các cơ sở ở Nhật Bản, Thái Lan, Australia và Singapore. Tập đoàn Trung Quốc này cũng có nhiều văn phòng và phòng thí nghiệm ở California (Mỹ), London (Anh) và đang tiếp tục mở rộng ra quốc tế.

Mặc dù công ty Illumina của Mỹ vẫn luôn dẫn đầu về kinh doanh thiết bị giải mã gen, nhưng BGI của Trung Quốc lại hướng đến dịch vụ nhiều hơn, cho phép công ty cung cấp dịch vụ giải mã toàn bộ bộ gen chỉ với giá 100 USD/người.

Cuộc đua dữ liệu gen

Tất cả các công ty trong lĩnh vực giải mã gen hiện giờ đều được hưởng lợi từ hiệu ứng Covid-19: doanh số bán hàng tăng vọt, dù là về xét nghiệm tầm soát hay truy vết các biến thể của virus SARS-CoV2.

Ông Benjamin Belot, Phó Giám đốc của Kurma Partners, một quỹ đầu tư châu Âu chuyên về khoa học đời sống và cũng là chuyên gia về y tế kỹ thuật số, giải thích rằng ban đầu, các công ty trên thị trường đặt cược vào các xét nghiệm gen để phát hiện bệnh tật, coi đó là một động lực cho sự phát triển của ngành, chẳng hạn ngày nay chúng ta biết rằng một số đột biến gen nhất định khiến người ta đặc biệt dễ có nguy cơ bị ung thư.

Ngoài ra, giải mã gen còn được ứng dụng vào các chẩn đoán trước sinh. Hiện nay, đó là những công cụ quan trọng của y học và được sử dụng ngày càng nhiều nhưng không liên quan đến đại chúng. Nếu nhìn vào thị trường đặc biệt này, thì thực chất các ứng dụng về tìm kiếm phả hệ phát huy tốt hiệu quả, đặc biệt là ở Mỹ.

Tiếp cận “Big Data về gen” là điều cần thiết cho sự phát triển của ngành gen. Quả thực, trong quá trình giải mã hoàn toàn một bộ gen người, hiện giờ các nhà khoa học mới chỉ hiểu được khoảng 20%. Đối với phần còn lại, cần có khả năng kiểm tra chéo rất nhiều dữ liệu và xác định các dấu ấn sinh học đặc thù.

Cạnh tranh Mỹ-Trung Quốc: Khi cơn sóng ngầm ‘săn phù thủy’ dậy sóng

Cạnh tranh Mỹ-Trung Quốc: Khi cơn sóng ngầm ‘săn phù thủy’ dậy sóng

Để có được những kết quả chuẩn xác, điều quan trọng nhất, hơn cả những tiến bộ về lý thuyết, là phải tiếp cận được nhiều nhất có thể các dữ liệu về gen.

Chuyên gia Benjamin Belot lưu ý ở mức độ tiếp cận dữ liệu đó, Trung Quốc là một trường hợp đặc biệt. Trên thực tế, dữ liệu y tế và gen ở Trung Quốc được coi là tài sản nhà nước. Do đó, các cơ quan nhà nước Trung Quốc có khả năng truy cập vào một cơ sở dữ liệu khổng lồ, nhưng ít bị ràng buộc về mặt pháp lý. BGI chính là công ty quản lý Ngân hàng gen quốc gia Trung Quốc (CNGB), một dự án được nhà nước tài trợ trị giá 1 tỷ USD.

Mối liên hệ giữa nhà nước Trung Quốc, công ty BGI và các dữ liêu gen hiện giờ là tâm điểm của một cuộc tranh luận gay gắt ở Mỹ. Công ty Trung Quốc bị Mỹ tố cáo muốn xâm nhập vào các phòng thí nghiệm và bệnh viện Mỹ thông qua hoạt động tài trợ và các quan hệ đối tác khác chỉ nhằm lấy cơ sở dữ liệu.

Báo cáo của Ủy ban an ninh quốc gia Mỹ về trí thông minh nhân tạo, mới đây được đệ trình lên Tổng thống Joe Biden, nhấn mạnh: “Sự vươn ra toàn cầu của 'gã khổng lồ' Trung Quốc BGI về ngành gen đặt ra những mối đe dọa cho lĩnh vực công nghệ sinh học tương tự như mối đe dọa của tập đoàn Huawei trong ngành viễn thông".

Cuộc chạy đua về giải mã gen và thu thập dữ liệu gen trên hành tinh đã bắt đầu với hai cực trỗi dậy nhanh chóng là Trung Quốc và Mỹ.

Theo một cách nào đó, có thể nói bộ gen của chúng ta có giá đắt như vàng.

TIN LIÊN QUAN
Giải mã bí ẩn UFO - Người Mỹ đã biết được những sự thật gì?
Virus SARS-CoV-2 có thể xâm nhập vào bộ gen người hay không?
Giải mã căn bệnh 'nghiện tiền điện tử' trong giới trẻ Hàn Quốc
Loài chó đã đồng hành với con người lâu hơn chúng ta tưởng
Bạn bè thân thiết có bộ gene gần giống nhau
(theo Asialyst)

Bài viết cùng chủ đề

Cạnh tranh Mỹ-Trung Quốc

Xem nhiều

Đọc thêm

Thượng đỉnh Putin-Biden: Nga bắn tiếng sớm vào việc, Mỹ nói chưa sẵn sàng

Thượng đỉnh Putin-Biden: Nga bắn tiếng sớm vào việc, Mỹ nói chưa sẵn sàng

Baoquocte.vn. Nga hy vọng cuộc hội đàm giữa Tổng thống nước này Vladimir Putin và người đồng cấp Mỹ Joe Biden sẽ diễn ra trong vài ngày tới.
Cứu trợ khẩn cấp cho người dân Bình Định, Phú Yên bị ảnh hưởng bởi mưa lũ

Cứu trợ khẩn cấp cho người dân Bình Định, Phú Yên bị ảnh hưởng bởi mưa lũ

Baoquocte.vn. Trung ương Hội Chữ thập đỏ Việt Nam quyết định cứu trợ khẩn cấp bước đầu cho người dân tại tỉnh Bình Định và Phú Yên với số tiền, hàng ...
Hàn Quốc cứu hộ thành công 17 thủy thủ Việt Nam gặp nạn trên biển, một thủy thủ bị mất tích

Hàn Quốc cứu hộ thành công 17 thủy thủ Việt Nam gặp nạn trên biển, một thủy thủ bị mất tích

Baoquocte.vn. 17 người trong số 18 thuyền viên Việt Nam trên tàu Houei Crystal gặp nạn đã thoát ra trước khi tàu chìm, hiện còn một thủy thủ bị mất tích.
Xuất khẩu ngày 29/11-3/12: Tin vui từ xuất khẩu nông sản; dâu tây Sơn La sắp có mặt tại thị trường Malaysia, Singapore

Xuất khẩu ngày 29/11-3/12: Tin vui từ xuất khẩu nông sản; dâu tây Sơn La sắp có mặt tại thị trường Malaysia, Singapore

Baoquocte.vn. Báo TG&VN điểm lại những tin nổi bật trong bản tin xuất khẩu ngày 29/11-3/12.
Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp 4/12/2021: Tuổi Tý thu nhập cao

Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp 4/12/2021: Tuổi Tý thu nhập cao

Baoquocte.vn. Tử vi hôm nay ngày 4/12/2021 của 12 con giáp - tuổi Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất và Hợi về công việc, tài lộc,...
Thúc đẩy bình đẳng giới, ASEAN bổ nhiệm 10 nữ Đại sứ thể thao: Hoa khôi làng võ Châu Tuyết Vân đại diện Việt Nam

Thúc đẩy bình đẳng giới, ASEAN bổ nhiệm 10 nữ Đại sứ thể thao: Hoa khôi làng võ Châu Tuyết Vân đại diện Việt Nam

Baoquocte.vn. ASEAN bổ nhiệm 10 vận động viên và quan chức thể thao nổi bật làm 'Nữ Đại sứ thể thao ASEAN'.
Đại hội đồng Liên hợp quốc thông qua Nghị quyết tổ chức Thế vận hội Olympics Bắc Kinh

Đại hội đồng Liên hợp quốc thông qua Nghị quyết tổ chức Thế vận hội Olympics Bắc Kinh

Baoquocte.vn. Nghị quyết năm nay do Trung Quốc chủ trì soạn thảo, chính thức mở đầu cho việc tổ chức Thế vận hội Bắc Kinh vào năm 2022.
Điểm danh những trường đại học cho sinh viên trở lại trường

Điểm danh những trường đại học cho sinh viên trở lại trường

Baoquocte.vn. Sau thời gian dài học trực tuyến, nhiều trường đại học trên cả nước bắt đầu thông báo cho phép sinh viên trở lại trường.
Lịch âm 4/12, Xem âm lịch hôm nay Thứ Bảy ngày 4/12/2021 tốt hay xấu?

Lịch âm 4/12, Xem âm lịch hôm nay Thứ Bảy ngày 4/12/2021 tốt hay xấu?

Baoquocte.vn. Lịch âm 4/12. âm lịch hôm nay 4/12. Xem âm lịch hôm nay ngày 4/12/2021 tốt hay xấu? Lịch vạn niên ngày 4 tháng 12 năm 2021 hôm nay.
Manchester United: Bruno Fernandes cảm thấy sốc trước quyết định rời đi của Michael Carrick

Manchester United: Bruno Fernandes cảm thấy sốc trước quyết định rời đi của Michael Carrick

Baoquocte.vn. Bruno Fernandes cảm thấy sốc trước tin HLV tạm quyền Michael Carrick quyết định rời Manchester United ngay sau chiến thắng 3-2 trước Arsenal.
Thượng đỉnh Putin-Biden: Nga bắn tiếng sớm vào việc, Mỹ nói chưa sẵn sàng

Thượng đỉnh Putin-Biden: Nga bắn tiếng sớm vào việc, Mỹ nói chưa sẵn sàng

Baoquocte.vn. Nga hy vọng cuộc hội đàm giữa Tổng thống nước này Vladimir Putin và người đồng cấp Mỹ Joe Biden sẽ diễn ra trong vài ngày tới.
Biến thể Omicron: Một nửa dân số Indonesia và châu Âu có nguy cơ nhiễm? Cảnh báo thành chủng chủ đạo ở Pháp

Biến thể Omicron: Một nửa dân số Indonesia và châu Âu có nguy cơ nhiễm? Cảnh báo thành chủng chủ đạo ở Pháp

Baoquocte.vn. Báo Thế giới & Việt Nam cập nhật tình hình lây nhiễm biến thể Omicron của virus SARS-CoV-2 tại một số quốc gia.
Áo: Cựu Thủ tướng trẻ tuổi ra thông báo choáng váng, Thủ tướng đương nhiệm tuyên bố sẽ từ chức

Áo: Cựu Thủ tướng trẻ tuổi ra thông báo choáng váng, Thủ tướng đương nhiệm tuyên bố sẽ từ chức

Baoquocte.vn. Cựu Thủ tướng Áo Sebastian Kurz tuyên bố sẽ từ bỏ hết các chức vụ lãnh đạo chính trị còn lại, đồng nghĩa, ông Kruz sẽ rút khỏi chính trường.
Canada góp tay áp đòn, Minsk thề đáp trả chiêu 'ác hóa Belarus' của phương Tây

Canada góp tay áp đòn, Minsk thề đáp trả chiêu 'ác hóa Belarus' của phương Tây

Baoquocte.vn. Chính phủ Canada thông báo áp đặt các biện pháp trừng phạt mới đối với các quan chức và thực thể Belarus, trong sự phối hợp cùng Mỹ và EU.
Ngoại trưởng Nga, Mỹ đối mặt, thẳng thừng ra cảnh báo cứng rắn

Ngoại trưởng Nga, Mỹ đối mặt, thẳng thừng ra cảnh báo cứng rắn

Baoquocte.vn. Ngày 2/12, Ngoại trưởng Mỹ và người đồng cấp Nga đã có một cuộc hội đàm 'nghiêm túc và đúng mực' xoay quanh nhiều vấn đề nóng.
Tin thế giới 2/12: Mỹ kêu gọi Nga ‘hạ nhiệt’ ở Ukraine, Moscow nói gì về khả năng xảy ra xung đột? Trung Quốc phản đối chính trị hóa thể thao

Tin thế giới 2/12: Mỹ kêu gọi Nga ‘hạ nhiệt’ ở Ukraine, Moscow nói gì về khả năng xảy ra xung đột? Trung Quốc phản đối chính trị hóa thể thao

Baoquocte.vn. Căng thẳng Nga-Ukraine, quan hệ Nga-Mỹ, đàm phán hạt nhân Iran, tình hình Myanmar và Afghanistan... là những sự kiện thế giới nổi bật 24h qua.
Biến thể Omicron: Bốn lý do để lạc quan

Biến thể Omicron: Bốn lý do để lạc quan

Baoquocte.vn. Còn quá sớm khi cho rằng sự xuất hiện và lây lan mạnh mẽ của Omicron, biến thể mới đáng lo ngại của SARS-CoV-2, sẽ để lại hậu quả nặng nề như biến thể Delta.
Biến thể Omicron: Liệu đóng cửa biên giới đã đủ?

Biến thể Omicron: Liệu đóng cửa biên giới đã đủ?

Baoquocte.vn. Sự xuất hiện của Omicron, biến thể mới của SARS-CoV-2 với tốc độ lây lan nhanh khiến nhiều quốc gia sớm đóng cửa biên giới. Song liệu chừng đó đã đủ?
Thách thức giăng lối Olympic mùa Đông 2022 tại Trung Quốc

Thách thức giăng lối Olympic mùa Đông 2022 tại Trung Quốc

Baoquocte.vn. Olympic mùa Đông 2022 tại Trung Quốc đang đối mặt với thách thức đáng kể từ sự lây lan của đại dịch Covid-19 và áp lực chính trị từ các nước phương Tây.
Cấp phép hoạt động Dòng chảy phương Bắc 2: Chính trị trong pháp lý

Cấp phép hoạt động Dòng chảy phương Bắc 2: Chính trị trong pháp lý

Baoquocte.vn. Dòng chảy phương Bắc 2 để đi vào hoạt động cần Đức cấp phép, diễn biến này không chỉ là chuyện pháp lý mà còn là chuyện chính trị. Báo TG&VN bình luận.
Khủng hoảng ở biên giới Belarus - Ba Lan: EU gặp khó

Khủng hoảng ở biên giới Belarus - Ba Lan: EU gặp khó

Baoquocte.vn. Những gì đang diễn ra ở biên giới Belarus - Ba Lan cho thấy câu chuyện người di cư đã và đang là vấn đề nhức nhối của Liên minh châu Âu (EU).
Thượng đỉnh Mỹ-Trung: Gặp nhau đã là quý

Thượng đỉnh Mỹ-Trung: Gặp nhau đã là quý

Baoquocte.vn. Thượng đỉnh Mỹ-Trung trực tuyến đã góp phần nhen nhóm lại quan hệ cá nhân giữa hai nhà lãnh đạo, củng cố nền tảng để cải thiện quan hệ trong tương lai.

Mỹ-Israel: Sự xa cách của 'đồng minh chiến lược'

Baoquocte.vn. Mỹ-Israel được coi là một 'đồng minh chiến lược', thế nhưng, từ trước tới nay giữa hai bên chưa bao giờ thống nhất được quan điểm trên mọi vấn đề.
‘Tuyên chiến’ với các tập đoàn công nghệ, dụng ý của ông Biden là gì?

‘Tuyên chiến’ với các tập đoàn công nghệ, dụng ý của ông Biden là gì?

Baoquocte.vn. Chính quyền Mỹ dưới thời Tổng thống Joe Biden đang có nhiều chính sách cứng rắn chưa từng thấy đối với các tập đoàn công nghệ hàng đầu của nước này.
Thế giới năm 2021: Covid-19 chưa biến mất, châu Âu rung chuyển, Afghanistan 'nổi sóng'

Thế giới năm 2021: Covid-19 chưa biến mất, châu Âu rung chuyển, Afghanistan 'nổi sóng'

Baoquocte.vn. Ngày 30/11, Hãng thông tấn AFP đã điểm lại một số sự kiện nổi bật của thế giới năm 2021.
Thế khó của Nhật Bản trước vụ tẩy chay ngoại giao Thế vận hội mùa Đông Bắc Kinh 2022

Thế khó của Nhật Bản trước vụ tẩy chay ngoại giao Thế vận hội mùa Đông Bắc Kinh 2022

Baoquocte.vn. Nhật Bản đang bối rối trước ý định tẩy chay ngoại giao Thế vận hội mùa Đông Bắc Kinh 2022 được phát đi từ Tổng thống Mỹ Joe Biden ngày 18/11.
Đàm phán hạt nhân Iran: Dù nỗ lực vẫn 'rất xa bờ'

Đàm phán hạt nhân Iran: Dù nỗ lực vẫn 'rất xa bờ'

Baoquocte.vn. Đàm phán hạt nhân Iran vẫn chưa có được những kết quả khả quan bởi dù đã nỗ lực tìm đến nhau nhưng lợi ích giữa các bên vẫn chưa song trùng.
Báo Nga: Tương lai Việt Nam-Nga cần phát triển không giới hạn

Báo Nga: Tương lai Việt Nam-Nga cần phát triển không giới hạn

Baoquocte.vn. Trong bài viết 'Người đồng chí thực sự', chuyên gia Nga đề cao quan hệ Việt Nam-Nga, ý nghĩa chuyến thăm Nga của Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc.
Phiên bản di động