Mỹ đang đẩy Trung Quốc và Iran ‘về chung lối’?

Thái Bình
TGVN. Những diễn biến gần đây cho thấy hai đối thủ lớn của Mỹ là Trung Quốc và Iran có thể đã tìm thấy một mục tiêu chung rất lớn.     
Theo dõi Baoquocte.vn trên
TIN LIÊN QUAN
Đối đầu Mỹ - Iran. Hệ luỵ không tránh khỏi
Quan hệ Mỹ - Trung Quốc: Khúc mắc mới
my dang day trung quoc va iran ve chung loi
Ngoại trưởng Iran Mohammad Javad Zarif và Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị trong cuộc gặp tại Bắc Kinh vào tháng 2/2019. (Nguồn: Getty Images)

Bắc Kinh và Tehran đều đang cảm thấy rõ áp lực từ phía Washington. Trung Quốc vướng vào cuộc chiến thương mại đầy cay đắng với Mỹ, trong khi nền kinh tế Iran bị ảnh hưởng trầm trọng bởi các đòn trừng phạt mà chính quyền của Tổng thống Mỹ Donald Trump tái áp đặt sau khi rời bỏ thỏa thuận hạt nhân 2015.

Tuy nhiên, cả thuế quan và các đòn trừng phạt đều không thể đem đến cho Tổng thống Trump những nhượng bộ mà ông đòi hỏi từ hai quốc gia này. Hơn thế nữa, những diễn biến gần đây cho thấy hai đối thủ của Mỹ có thể đã tìm thấy một mục tiêu chung rất lớn.

Tehran đang gần hơn với Bắc Kinh

Trong phiên họp Quốc hội tuần trước, Ngoại trưởng Iran Mohammad Javad Zarif thừa nhận rằng Chính phủ đang “rất tự tin” vào các cuộc đàm phàn về kế hoạch xây dựng quan hệ đối tác 25 năm với Trung Quốc, một kế hoạch có thể thu hút khoản đầu tư trị giá 400 tỷ USD đầu tư từ Trung Quốc trong nhiều lĩnh vực của nền kinh tế Iran.

Một văn bản chi tiết về kế hoạch, dài 18 trang, đã bị tiết lộ trên mạng và chưa rõ nguồn, song hoàn toàn trùng khớp với những thông báo trước đó của Chính phủ Iran. Thỏa thuận được cho là rất quy mô, với tiềm năng tăng cường hợp tác và chia sẻ thông tin tình báo, kể cả những nhiệm vụ chung tại Syria và Iraq.

Thỏa thuận này hứa hẹn sẽ mở cửa để các doanh nghiệp Trung Quốc hiện diện trong ngành đường sắt, cảng biển và viễn thông liên lạc, đồng thời đảm bảo Bắc Kinh sẽ có được nguồn cung dầu mỏ trong 1/4 thế kỷ tới.

Trung Quốc sẽ phát triển một khu vực thương mại tự do tại những địa điểm chiến lược tại Iran, kết nối quốc gia này chặt chẽ hơn với sáng kiến thương mại và phát triển toàn cầu “Vành đai và Con đường”.

Dù được xúc tiến từ năm 2016, trước thời điểm Trump đắc cử Tổng thống, song thời điểm Trung Quốc và Iran thúc đẩy thỏa thuận không tránh khỏi việc làm dấy lên những hoài nghi. Thực tế này khiến khả năng Tổng thống Trump đưa Tehran trở lại bàn đàm phán sau khi rút những cam kết của Mỹ khỏi Kế hoạch Hành động Toàn diện chung (JCPOA) - một thỏa thuận ngoại giao tốn nhiều năm trời để hoàn thành với không ít nỗ lực của các cường quốc, trong đó có cả Trung Quốc - càng trở nên bất khả thi.

Trong bối cảnh kinh tế khó khăn, Iran rõ ràng đang tìm đến Bắc Kinh để cứu vãn tình hình. Và giới chức Trung Quốc, vốn đang có những tranh cãi riêng với Washington, dường như cũng sẵn sàng mạo hiểm.

Nhà báo Farnaz Fassihi và Steven Lee Myers viết trên tờ New York Times: “Trong khi Mỹ chật vật với suy thoái và dịch viêm đường hô hấp cấp do chủng mới của virus corona, chật vật với việc ngày càng cô lập trên phương diện quốc tế, Bắc Kinh đã nhận thấy điểm yếu của Mỹ…

Dự thảo thỏa thuận với Iran cho thấy không giống hầu hết các quốc gia khác, Trung Quốc cho rằng họ đang ở vị thế đủ để thách thức Mỹ, đủ mạnh để chống đỡ các đòn trừng phạt của Mỹ, như những gì họ đang làm trong cuộc chiến thương mại mà Tổng thống Trump kích động”.

Chưa rõ thời điểm thỏa thuận kể trên được thông qua. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Triệu Lập Kiên chỉ trả lời báo chí một cách đơn giản rằng “Trung Quốc và Iran có tình hữu nghị truyền thống, hai nước đã giữ liên lạc về việc phát triển quan hệ song phương… Chúng tôi luôn sẵn sàng làm việc với Iran để nhanh chóng thúc đẩy hợp tác trên thực tế”.

Trung Quốc đã dùng quyền phủ quyết tại Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc (HĐBA LHQ) để ngăn chặn nỗ lực của chính quyền Trump nhằm gia hạn lệnh cấm vận vũ khí với Iran, vốn hết hạn vào cuối năm nay.

Toan tính của Iran

Một số nhà phân tích nước ngoài cho rằng Tehran đã thể hiện thái độ đạo đức giả khi xích lại gần Bắc Kinh.

Karim Sadjadpour, nhà nghiên cứu cấp cao của Quỹ Carnegie vì Hòa bình Quốc tế, viết trên trang Twitter: “Chế độ Iran, với tôn chỉ cách mạng là chống lại chủ nghĩa đế quốc Mỹ và các tư tưởng bài Hồi giáo lại đang dự định thông qua một thỏa thuận khiến họ lệ thuộc cả về chiến lược và kinh tế vào chính phủ Trung Quốc, chính phủ đang giam giữ 1 triệu người Hồi giáo trong các trại cải tạo”.

Tất nhiên, tại Iran, mọi chuyện chưa thể ngã ngũ. Thỏa thuận với Trung Quốc cần phải được qua được “ải” Quốc hội, nơi đang được lực lượng cứng rắn kiểm soát, những người vốn đã không hài lòng với cách Tổng thống Hassan Rouhani xử lý dịch Covid-19 và để thỏa thuận hạt nhân thất bại.

Những thành quả ngoại giao tiêu biểu của ông Rouhani đã nhanh chóng “tan thành mây khói” khi nền kinh tế một lần nữa hứng chịu các đòn trừng phạt của Mỹ, và triển vọng mở cửa với phương Tây ngày càng phai nhạt.

Tuy nhiên, việc Iran chuyển hướng sang các quốc gia như Nga và Trung Quốc đã làm dấy lên lo ngại về những gì mà quốc gia này có thể sẽ phải trả giá. Tháng trước, cựu Tổng thống Mahmoud Ahmadinejad cảnh báo rằng giới lãnh đạo đương nhiệm đang thảo luận một thỏa thuận quy mô mà “không có sự giám sát của Nhà nước”.

Một số nhà chỉ trích thậm chí còn so sánh thỏa thuận này với “Hiệp ước Turkmenchay 1828 giữa Ba Tư cũ và Nga hoàng, theo đó Ba Tư cũ đã phải nhượng một phần lãnh thổ ở phía Nam Caucasus”.

Ngoại trưởng Mohammad Javad Zarif khẳng định tiến trình đàm phán “không hề có điều gì bí mật”, trong khi truyền thông có mối liên hệ với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran (IRGC) - lực lượng bất đồng chính trị với chính quyền Rouhani - dường như lại ủng hộ hoạt động ngoại giao này.

Tuy nhiên, nhà phân tích cấp cao của Viện các nước Arab vùng Vịnh tại Washington Ali Alfoneh cho rằng “cả ông Zarif và cơ quan ngôn luận của IRGC đều không dám công khai thừa nhận vì sao nước Cộng hòa Hồi giáo lại quyết định ngả về Trung Quốc…

Rõ ràng, trước chiến dịch “gây áp lực tối đa” của chính quyền Mỹ, nước Cộng hòa Hồi giáo đã phải hướng về Trung Quốc để đảm bảo sự tồn tại của mình.

Tổng thống Iran: Chúng tôi trải qua năm khó khăn nhất do trừng phạt và Covid-19

Tổng thống Iran: Chúng tôi trải qua năm khó khăn nhất do trừng phạt và Covid-19

TGVN. Tổng thống Iran Hassan Rouhani ngày 28/6 cho biết, nước ông đang trải qua năm khó khăn nhất do các lệnh trừng phạt của Mỹ ...

Mỹ-Trung Quốc căng thẳng: Chiến tuyến mới

Mỹ-Trung Quốc căng thẳng: Chiến tuyến mới

TGVN. Căng thẳng Mỹ-Trung Quốc tiếp tục gia tăng sau một loạt động thái từ cả hai phía. Không chỉ có chuyện dịch bệnh, lần ...

Quan hệ Mỹ - Trung Quốc: Chiến tranh lạnh mới?

Quan hệ Mỹ - Trung Quốc: Chiến tranh lạnh mới?

TGVN. Đại dịch Covid-19 tác động thế nào đến cạnh tranh chiến lược vốn đã gay gắt giữa Mỹ - Trung Quốc? Giới chuyên gia, ...

(theo Washington Post)

Đọc thêm

Lịch âm hôm nay 2026: Xem lịch âm 21/11/2026, Lịch vạn niên ngày 21 tháng 11 năm 2026

Lịch âm hôm nay 2026: Xem lịch âm 21/11/2026, Lịch vạn niên ngày 21 tháng 11 năm 2026

Lịch âm 21/11. Lịch âm 21/11/2026? Âm lịch hôm nay 21/11. Lịch vạn niên 21/11/2026. Ngày hôm nay tốt hay xấu? Xem ngày giờ, hướng tốt xấu...
Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp hôm nay ngày 20/11/2026: Tuổi Tỵ công việc thành công

Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp hôm nay ngày 20/11/2026: Tuổi Tỵ công việc thành công

Xem tử vi 21/11 - tử vi 12 con giáp hôm nay 21/11/2026 - Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất và Hợi về công việc, ...
Cập nhật bảng giá lăn bánh xe KIA Seltos tháng 11/2026 mới nhất

Cập nhật bảng giá lăn bánh xe KIA Seltos tháng 11/2026 mới nhất

Bảng giá lăn bánh xe KIA Seltos tháng 11/2026 tại Hà Nội, TP.HCM và các tỉnh, thành phố khác trên cả nước được cập nhật chi tiết dưới đây.
Để người thầy luôn ‘giữ lửa’ nghề trong kỷ nguyên AI

Để người thầy luôn ‘giữ lửa’ nghề trong kỷ nguyên AI

Người thầy cần đổi mới tư duy, làm chủ công nghệ và tiếp tục nuôi dưỡng những giá trị nhân văn trong mỗi học trò...
Việt Nam và khu vực Tây Nam Trung Quốc thúc đẩy kết nối chiến lược, mở rộng hợp tác kinh tế

Việt Nam và khu vực Tây Nam Trung Quốc thúc đẩy kết nối chiến lược, mở rộng hợp tác kinh tế

Việt Nam và khu vực Tây Nam Trung Quốc thúc đẩy kết nối chiến lược, mở rộng hợp tác kinh tế.
Món quà mùa Đông dành tặng khán giả yêu Hà Nội

Món quà mùa Đông dành tặng khán giả yêu Hà Nội

Đằng sau cuộc hội ngộ của Mỹ Linh, Hà Trần, Thanh Lam và Ngọc Anh là những ngày tập luyện nghiêm túc, tỉ mỉ cùng ekip âm nhạc.
Các 'đầu tàu' châu Âu kêu gọi Nga đi bước đầu tiên hướng tới chấm dứt xung đột, Ukraine thúc giục việc gia nhập NATO và EU

Các 'đầu tàu' châu Âu kêu gọi Nga đi bước đầu tiên hướng tới chấm dứt xung đột, Ukraine thúc giục việc gia nhập NATO và EU

Các lãnh đạo Đức, Pháp, Anh và Ukraine kêu gọi Nga nhất trí thực hiện thỏa thuận ngừng tấn công các cơ sở năng lượng Ukraine trong suốt mùa Đông.
Kết quả của hội nghị thượng đỉnh lịch sử Mỹ-Trung Quốc-Nga

Kết quả của hội nghị thượng đỉnh lịch sử Mỹ-Trung Quốc-Nga

Tổng thống Mỹ, Chủ tịch Trung Quốc và Tổng thống Nga nhất trí thông qua tuyên bố chung về hòa bình sau cuộc gặp thượng đỉnh ba bên lịch sử.
'Xin đừng bỏ quên chúng con!' - lời kêu cứu từ Gaza

'Xin đừng bỏ quên chúng con!' - lời kêu cứu từ Gaza

'Đừng quên chúng con!' không chỉ là thông điệp mà còn là lời kêu cứu đầy ám ảnh của những đứa trẻ Palestine tại Dải Gaza tới cộng đồng quốc tế.
Hội nghị thượng đỉnh Mỹ-Nga-Trung: Tổng thống Trump nói cuộc gặp ‘làm nên lịch sử’, Chủ tịch Tập Cận Bình khẳng định ý nghĩa đột phá

Hội nghị thượng đỉnh Mỹ-Nga-Trung: Tổng thống Trump nói cuộc gặp ‘làm nên lịch sử’, Chủ tịch Tập Cận Bình khẳng định ý nghĩa đột phá

Tổng thống Mỹ Donald Trump, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Nga Vladimir Putin đã tiến hành cuộc gặp thượng đỉnh ba bên đầu tiên.
Nga, Trung Quốc và Iran nêu điều kiện nối lại thanh sát hạt nhân

Nga, Trung Quốc và Iran nêu điều kiện nối lại thanh sát hạt nhân

Việc IAEA nối lại thanh sát hạt nhân chỉ có thể thực hiện khi các hành động thù địch nhằm vào Iran chấm dứt hoàn toàn và bảo đảm không tái diễn.
EU tính phương án cho Ukraine vay 45 tỷ Euro, Kiev trông chờ sớm được thông qua

EU tính phương án cho Ukraine vay 45 tỷ Euro, Kiev trông chờ sớm được thông qua

Ủy ban châu Âuđề xuất khoản vay trị giá 45 tỷ Euro dành cho Ukraine trong năm 2027, nhằm bù đắp phần lớn khoản thiếu hụt ngân sách dự kiến.
Quản trị AI trong kỷ nguyên công nghệ không biên giới

Quản trị AI trong kỷ nguyên công nghệ không biên giới

Sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo (AI) đặt ra yêu cầu cấp thiết về xây dựng một khuôn khổ quản trị toàn cầu bao trùm và có trách nhiệm.
Chính sách đối ngoại của Tổng thống Trump đối mặt ‘tay phanh’ mới

Chính sách đối ngoại của Tổng thống Trump đối mặt ‘tay phanh’ mới

Chiến thắng của đảng Dân chủ trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2026 đã tạo ra sự thay đổi đáng chú ý trong cán cân quyền lực tại Mỹ.
Hội nghị Ngoại trưởng G7: Phép thử hợp tác

Hội nghị Ngoại trưởng G7: Phép thử hợp tác

Nhóm 7 nước công nghiệp phát triển (G7) đang đối mặt với thách thức về đoàn kết.
Bước ngoặt chính trị tại Israel

Bước ngoặt chính trị tại Israel

Việc Tổng thống Israel Isaac Herzog giao lãnh đạo đảng Yashar nhiệm vụ thành lập chính phủ mới đánh dấu bước ngoặt chính trị.
Bầu cử New Zealand: Bài toán khó giải

Bầu cử New Zealand: Bài toán khó giải

Đằng sau diễn biến bầu cử sít sao tại New Zealand là những chuyển động sâu hơn trong cục diện chính trị.
Nga - Iran: Phương cách phá thế cô lập

Nga - Iran: Phương cách phá thế cô lập

Trong bối cảnh phải đối phó với các lệnh cấm vận và sức ép từ bên ngoài, Nga và Iran ngày càng xích lại gần nhau.
Bài toán nhân tài (Kỳ 2): Thu hút, trọng dụng và giữ chân

Bài toán nhân tài (Kỳ 2): Thu hút, trọng dụng và giữ chân

Cạnh tranh nhân tài không chỉ giới hạn ở tài chính, mà mở rộng sang điều kiện làm việc, quyền tự chủ chuyên môn và cơ hội phát triển.
Bài toán nhân tài (Kỳ 1): Đổi mới đào tạo gắn với nhu cầu

Bài toán nhân tài (Kỳ 1): Đổi mới đào tạo gắn với nhu cầu

Trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ ngày càng gay gắt, nhân tài là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh và tự chủ công nghệ của mỗi quốc gia.
Từ Madrid đến Gaza: Những khuôn khổ cho hòa bình Trung Đông

Từ Madrid đến Gaza: Những khuôn khổ cho hòa bình Trung Đông

Các khuôn khổ hòa bình tại Trung Đông cụ thể hơn về cơ chế thực thi, song vẫn vướng những bất đồng cản trở việc triển khai.
Công nghệ lưỡng dụng: Khi ranh giới mờ dần

Công nghệ lưỡng dụng: Khi ranh giới mờ dần

Công nghệ lưỡng dụng là công nghệ có thể phục vụ cả mục đích dân sự lẫn quân sự. Sự chuyển giao giữa hai lĩnh vực có thể diễn ra theo cả hai chiều.
Từ cứu trợ sau thảm họa đến chủ động phòng ngừa

Từ cứu trợ sau thảm họa đến chủ động phòng ngừa

Nhiều quốc gia đang đưa ra nhiều giải pháp chủ động phòng ngừa ngay khi xuất hiện những dấu hiệu rủi ro.
Cuộc đua chiếm lĩnh quỹ đạo Trái đất

Cuộc đua chiếm lĩnh quỹ đạo Trái đất

Cuộc đua đưa vệ tinh lên quỹ đạo Trái đất không còn là chuyện đưa ai lên quỹ đạo, mà còn là ai có thể ở lại, khai thác và định hình luật chơi.
Phiên bản di động