Trung Quốc-Nga: Giới hạn trong 'tình bạn không giới hạn'

Hà Phương
Trong một bình luận mới đây trên trang East Asia Forum, Anna Kireeva, Phó Giáo sư tại Đại học Quốc gia quan hệ quốc tế Moscow (MGIMO) đã đưa ra những đánh giá về 'tình bạn không giới hạn' giữa Nga và Trung Quốc. TG&VN lược dịch bài bình luận.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
Trung Quốc-Nga: Giới hạn trong 'tình bạn không giới hạn'
Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Nga Vladimir Putin tại cuộc gặp ở Bắc Kinh (Trung Quốc), ngày 4/2. (Nguồn: AFP)

Rào cản "vô hình"

Hội nghị thượng đỉnh vào đầu tháng 2 vừa qua giữa Tổng thống Nga Vladimir Putin và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình diễn ra trong bối cảnh khủng hoảng gia tăng trong quan hệ giữa Nga với phương Tây.

Hai nhà lãnh đạo Nga-Trung Quốc đã không gặp nhau kể từ đầu đại dịch Covid-19. Tại Hội nghị lần này, hai bên đều nêu bật mong muốn chung là tăng cường hợp tác, đặc biệt là trong lĩnh vực địa chính trị và năng lượng. Trung Quốc bày tỏ sự chia sẻ trước những lo ngại an ninh của Nga đối với NATO, tuy vậy, không có sự phát triển căn bản nào về quan điểm của Bắc Kinh về vấn đề này.

Bắc Kinh lên tiếng tán thành chính sách của Moscow đối với NATO và phương Tây, chủ yếu là do những quan ngại chung về chính sách của Mỹ. Tuyên bố chung giữa Nga-Trung Quốc nhấn mạnh mối quan hệ song phương vượt trên một liên minh và không có giới hạn trong các lĩnh vực hợp tác.

Hai quốc gia đã thể hiện sự ủng hộ về ngoại giao và chính trị nhằm nâng cao vị thế quốc tế trong bối cảnh khu vực và toàn cầu có nhiều biến động. Hội nghị thượng đỉnh là dấu hiệu cho thấy sự liên kết ngày càng tăng giữa Moscow và Bắc Kinh. Thế nhưng, dường như Hội nghị không mang đến sự thay đổi mạnh mẽ trong bản chất của mối quan hệ.

Chủ đề thảo luận Nga-Trung Quốc không có gì mới mẻ ngoài việc bàn về liên minh quân sự đối lập, hệ thống phòng thủ tên lửa của Mỹ, vai trò ngày càng tăng của Washington tại khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương. Không ngạc nhiên khi Moscow và Bắc Kinh bày tỏ quan ngại trước Hiệp định Đối tác tăng cường an ninh ba bên giữa Australia, Anh và Mỹ (AUKUS) và coi đây là nhân tố có thể làm trầm trọng thêm an ninh khu vực.

Điều thực sự mới là sự ủng hộ của Trung Quốc đối với lập trường của Nga trước tham vọng mở rộng của NATO. Tuyên bố chung Hội nghị thượng đỉnh nhấn mạnh, Trung Quốc tôn trọng và ủng hộ các đề xuất của Nga về đảm bảo an ninh ràng buộc pháp lý lâu dài ở châu Âu.

Mặc dù thông điệp này của lãnh đạo Trung Quốc cho thấy rõ mức độ hỗ trợ ngoại giao lớn hơn dành cho Nga, nhưng chưa đủ để quan hệ có thể tiến triển sâu sắc.

Khi Moscow và Bắc Kinh đều cảm thấy áp lực từ phương Tây, họ có xu hướng ủng hộ nhau nhiều hơn. Tuy nhiên, điều này cũng không thể tạo cú hích chuyển đổi trạng thái quan hệ song phương.

Thay vì tham gia vào một liên minh quân sự chính thức, có nhiều khả năng Moscow và Bắc Kinh sẽ nâng cấp hợp tác an ninh và cải thiện khả năng tương tác mà không có bất kỳ khuôn khổ hợp tác ràng buộc nào. Nga không muốn tham gia vào nhiều những toán tính của Trung Quốc ở châu Á và muốn duy trì lập trường trung lập.

Về phần mình, Bắc Kinh không muốn can thiệp sâu vào mâu thuẫn giữa Nga-NATO. Bắc Kinh coi trọng hợp tác kinh tế với châu Âu, Mỹ và không muốn bị cuốn vào cuộc xung đột Ukraine.

Cuộc khủng hoảng quân sự ở Ukraine đặt Trung Quốc vào tình thế khó khăn khi nước này cố gắng tránh làm “phật ý” Nga. Bắc Kinh nêu bật giải pháp hòa bình, kiềm chế chỉ trích Nga, phản đối các lệnh trừng phạt của phương Tây và đổ lỗi cho Mỹ vì đã thất bại để thực hiện các thỏa thuận Minsk.

Trung Quốc thấu hiểu cách hành xử của Nga nhưng không đưa ra những ủng hộ trực tiếp ngoài thiện chí ngoại giao. Tuy vậy, hiện nay vẫn cần phải xem mức độ hỗ trợ kinh tế mà Trung Quốc sẵn sàng cung cấp cho Nga dựa trên sự cân nhắc về tầm quan trọng trong quan hệ kinh tế giữa Bắc Kinh với phương Tây và thách thức từ các lệnh trừng phạt, điều mà Bắc Kinh muốn tránh.

Tin liên quan
Tổng thống Ukraine nêu điều kiện Nga cần thực hiện Tổng thống Ukraine nêu điều kiện Nga cần thực hiện 'để tìm ra lối thoát'

Lấp đầy "khoảng trống" kinh tế

Mặt khác, có quan điểm cho rằng, với việc ngày càng có nhiều công ty Trung Quốc bị Mỹ nhắm đến, Trung Quốc có thể thoải mái hơn khi hợp tác với Nga, bao gồm nhập khẩu nhiều tài nguyên thiên nhiên hơn và xuất khẩu hàng hóa của mình để lấp đầy thị trường mà châu Âu và Mỹ đang tạo ra khoảng trống.

Trong khuôn khổ Hội nghị thượng đỉnh, hai bên đã đạt được hai thỏa thuận năng lượng. Những thỏa thuận này là kết quả của các cuộc đàm phán lâu dài, phản ánh mối quan hệ đối tác năng lượng ngày càng mở rộng và chính sách của Nga nhằm đa dạng hóa xuất khẩu để đưa châu Á trở thành một trong những khách hàng lớn của mình.

Đổi lại, Trung Quốc, với nhu cầu năng lượng gia tăng sẽ cảm nhận được lợi ích khi đa dạng hóa các nguồn nhập khẩu năng lượng.

Xuất khẩu dầu và khí đốt tự nhiên sang Trung Quốc sẽ có ý nghĩa quan trọng với Nga vì xuất khẩu của nước này sang châu Âu bị ràng buộc phải ký hợp đồng sau cuộc xung đột quân sự ở Ukraine.

Kim ngạch thương mại giữa Nga và Trung Quốc năm 2021 lên tới 140 tỷ USD, một kỷ lục mới so với 110 tỷ USD giai đoạn trước đại dịch. Đây cũng là mức tăng 35% so với năm 2020.

Tuy nhiên, bất chấp những tín hiệu tích cực, quan hệ kinh tế Trung Quốc-Nga vẫn còn một chặng đường dài phía trước.

Mặc dù hai thỏa thuận năng lượng sẽ giúp cả hai quốc gia đạt được mục tiêu 200 tỷ USD thương mại vào năm 2024, nhưng vẫn không thể cải thiện tính chất bất cân bằng của quan hệ kinh tế.

Sự gia tăng kim ngạch thương mại vào năm 2021 kéo theo sự gia tăng của giá năng lượng. Bất chấp những nỗ lực của Nga nhằm giảm “Dollar hóa” thương mại song phương, chỉ khoảng 30% giao dịch thương mại được thực hiện bằng tiền tệ quốc gia.

Hiện tại, các giao dịch tài chính giữa các ngân hàng Trung Quốc và các ngân hàng Nga không bị trừng phạt đang diễn ra một cách bình thường. Tuy nhiên, các lệnh trừng phạt tài chính của Mỹ, châu Âu và khó khăn trong việc chuyển đổi đồng Dollar và đồng Ruble sang đồng Euro đang kích thích các ngân hàng của cả Nga và Trung Quốc sử dụng tiền tệ quốc gia nhiều hơn.

Tái cơ cấu hợp tác kinh tế và bắt đầu các chuỗi giá trị tiên tiến sẽ không phải là một nhiệm vụ dễ dàng trước các lệnh trừng phạt mới nhất của phương Tây đối với Nga.

Tổng thống Nga tuyên bố Moscow không bao giờ lùi bước, bị buộc phải tiến hành chiến dịch ở Ukraine

Tổng thống Nga tuyên bố Moscow không bao giờ lùi bước, bị buộc phải tiến hành chiến dịch ở Ukraine

Ngày 16/3, trong một bài phát biểu mới nhất, Tổng thống Nga Vladimir Putin nói rằng, phương Tây cần hiểu Moscow sẽ không bao giờ ...

Nếu Nga kết thúc chiến dịch quân sự tại Ukraine, giá dầu và khí đốt có còn ‘cuồng loạn’?

Nếu Nga kết thúc chiến dịch quân sự tại Ukraine, giá dầu và khí đốt có còn ‘cuồng loạn’?

Ngoài các sàn giao dịch, sự “cuồng loạn” giá cả hàng hóa vẫn chưa xuất hiện rộng rãi. Tuy nhiên, sự bình lặng này khó ...

Đọc thêm

Dự báo thời tiết đêm hôm nay và ngày mai (23/11): Bắc Bộ đêm và sáng sớm trời rét; cả nước ngày nắng

Dự báo thời tiết đêm hôm nay và ngày mai (23/11): Bắc Bộ đêm và sáng sớm trời rét; cả nước ngày nắng

Thông tin dự báo thời tiết các khu vực trong đêm hôm nay và ngày mai (23/11) từ Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia.
Ngoại giao kinh tế Việt Nam tại Malaysia: Từ kết nối đến hợp tác thực chất

Ngoại giao kinh tế Việt Nam tại Malaysia: Từ kết nối đến hợp tác thực chất

Chiều 22/11, Chương trình kết nối doanh nghiệp Việt Nam và Malaysia đã diễn ra với sự tham gia của 41 doanh nghiệp hai nước.
Định vị ngành tôm Việt Nam: Không phải là chuyện vẽ thêm khẩu hiệu mới, mà là làm rõ lợi thế cốt lõi và tháo gỡ điểm nghẽn

Định vị ngành tôm Việt Nam: Không phải là chuyện vẽ thêm khẩu hiệu mới, mà là làm rõ lợi thế cốt lõi và tháo gỡ điểm nghẽn

Trong khuôn khổ Festival Tôm Cà Mau lần thứ 2 năm 2026, ngày 22/11, đã diễn ra Diễn đàn tôm Việt Nam - Giải pháp phát triển bền vững.
Khủng hoảng năng lượng: Người dân Ukraine chuẩn bị cho một mùa Đông nhiều bất định

Khủng hoảng năng lượng: Người dân Ukraine chuẩn bị cho một mùa Đông nhiều bất định

Các cuộc tấn công của Nga vào hệ thống năng lượng Ukraine khiến hàng triệu người dân phải đối mặt với nguy cơ thiếu điện, sưởi ấm.
Bộ trưởng Giáo dục Hàn Quốc từ chức sau bê bối gian lận thi bằng AI

Bộ trưởng Giáo dục Hàn Quốc từ chức sau bê bối gian lận thi bằng AI

Quyết định của ông Choi Kyo-jin được đưa ra sau kỳ thi tuyển sinh đại học quốc gia, trong bối cảnh lo ngại về gian lận bằng công nghệ AI ...
GTA 6 hé lộ dàn diễn viên: Dylan Rourke và Manni L. Perez đứng sau Jason, Lucia

GTA 6 hé lộ dàn diễn viên: Dylan Rourke và Manni L. Perez đứng sau Jason, Lucia

Rockstar Games công bố danh sách diễn viên của Grand Theft Auto VI (GTA 6), xác nhận Dylan Rourke đảm nhận vai Jason Duval và Manni L. Perez thể hiện ...
Mexico bắt giữ trùm ma túy nằm trong danh sách truy nã của FBI

Mexico bắt giữ trùm ma túy nằm trong danh sách truy nã của FBI

Quân đội Mexico đã bắt giữ Fausto Isidro Meza-Flores, thủ lĩnh băng đảng Los Mazatlecos và nằm trong danh sách 10 đối tượng bị FBI truy nã.
Tổng thống Mỹ gọi ông Putin là 'bạn tôi', Đặc phái viên Nga lên tiếng, hé lộ nhiều trao đổi quan trọng

Tổng thống Mỹ gọi ông Putin là 'bạn tôi', Đặc phái viên Nga lên tiếng, hé lộ nhiều trao đổi quan trọng

Tổng thống Mỹ Donald Trump tiếp tục khẳng định mối quan hệ cá nhân tốt đẹp với người đồng cấp Nga Vladimir Putin, gọi nhà lãnh đạo Nga là “bạn tôi”.
Mỹ - Iran đồng loạt phát tín hiệu muốn đạt thỏa thuận, giữa lằn ranh đỏ vẫn có 'giải pháp công bằng'

Mỹ - Iran đồng loạt phát tín hiệu muốn đạt thỏa thuận, giữa lằn ranh đỏ vẫn có 'giải pháp công bằng'

Mỹ và Iran cùng phát đi tín hiệu sẵn sàng hướng tới một thỏa thuận chấm dứt xung đột kéo dài gần 9 tháng qua, dù vẫn còn những bất đồng về các điều kiện ...
Đất hiếm ở một châu lục có tiềm năng thay thế nguồn cung từ Trung Quốc

Đất hiếm ở một châu lục có tiềm năng thay thế nguồn cung từ Trung Quốc

Châu Phi được đánh giá có tiềm năng trở thành một nguồn cung thay thế đáng kể nếu đẩy nhanh khai thác, chế biến và tinh luyện đất hiếm.
Tình hình Mỹ-Iran: Washington trừng phạt các thực thể liên quan đến kinh doanh dầu mỏ, ông Trump chịu một sức ép

Tình hình Mỹ-Iran: Washington trừng phạt các thực thể liên quan đến kinh doanh dầu mỏ, ông Trump chịu một sức ép

Cập nhật những diễn biến mới nhất trong quan hệ Mỹ-Iran ngày hôm nay.
Mỹ nói châu Âu né tránh đối thoại với Tổng thống Putin

Mỹ nói châu Âu né tránh đối thoại với Tổng thống Putin

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent nhận định các quốc gia châu Âu đang muốn ‘thu mình lại’ hòng né tránh việc đối thoại với Tổng thống Nga.
Ukraine 'nóng lòng' muốn phương Tây làm rõ một việc, không phải bằng lời nói mà phải cam kết trên giấy

Ukraine 'nóng lòng' muốn phương Tây làm rõ một việc, không phải bằng lời nói mà phải cam kết trên giấy

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho biết Kiev vẫn chưa nhận được các cam kết bằng văn bản, làm rõ cách thức bảo đảm an ninh theo mô hình Điều 5 NATO.
Thượng đỉnh Trung-Mỹ-Nga và những vấn đề đặt ra với thế giới

Thượng đỉnh Trung-Mỹ-Nga và những vấn đề đặt ra với thế giới

Thượng đỉnh Trung-Mỹ-Nga bên lề Hội nghị cấp cao APEC tại Thâm Quyến (Trung Quốc) ngày 19/11 khép lại với tuyên bố chung về những vấn đề chiến lược.
Sứ mệnh trung gian của Thổ Nhĩ Kỳ

Sứ mệnh trung gian của Thổ Nhĩ Kỳ

Thổ Nhĩ Kỳ đang đẩy mạnh vai trò trung gian hòa giải nhờ khả năng tiếp xúc với các bên xung đột tại khu vực.
Thượng đỉnh Anh - EU: Gió đổi chiều ở London

Thượng đỉnh Anh - EU: Gió đổi chiều ở London

Mong muốn hội nhập trở lại với châu lục đang chi phối bầu không khí London trước Hội nghị thượng đỉnh EU - Anh vào cuối tuần này.
Quản trị AI trong kỷ nguyên công nghệ không biên giới

Quản trị AI trong kỷ nguyên công nghệ không biên giới

Sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo (AI) đặt ra yêu cầu cấp thiết về xây dựng một khuôn khổ quản trị toàn cầu bao trùm và có trách nhiệm.
Chính sách đối ngoại của Tổng thống Trump đối mặt ‘tay phanh’ mới

Chính sách đối ngoại của Tổng thống Trump đối mặt ‘tay phanh’ mới

Chiến thắng của đảng Dân chủ trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2026 đã tạo ra sự thay đổi đáng chú ý trong cán cân quyền lực tại Mỹ.
Bài toán nhân tài (Kỳ 2): Thu hút, trọng dụng và giữ chân

Bài toán nhân tài (Kỳ 2): Thu hút, trọng dụng và giữ chân

Cạnh tranh nhân tài không chỉ giới hạn ở tài chính, mà mở rộng sang điều kiện làm việc, quyền tự chủ chuyên môn và cơ hội phát triển.
Bài toán nhân tài (Kỳ 1): Đổi mới đào tạo gắn với nhu cầu

Bài toán nhân tài (Kỳ 1): Đổi mới đào tạo gắn với nhu cầu

Trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ ngày càng gay gắt, nhân tài là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh và tự chủ công nghệ của mỗi quốc gia.
Từ Madrid đến Gaza: Những khuôn khổ cho hòa bình Trung Đông

Từ Madrid đến Gaza: Những khuôn khổ cho hòa bình Trung Đông

Các khuôn khổ hòa bình tại Trung Đông cụ thể hơn về cơ chế thực thi, song vẫn vướng những bất đồng cản trở việc triển khai.
Công nghệ lưỡng dụng: Khi ranh giới mờ dần

Công nghệ lưỡng dụng: Khi ranh giới mờ dần

Công nghệ lưỡng dụng là công nghệ có thể phục vụ cả mục đích dân sự lẫn quân sự. Sự chuyển giao giữa hai lĩnh vực có thể diễn ra theo cả hai chiều.
Từ cứu trợ sau thảm họa đến chủ động phòng ngừa

Từ cứu trợ sau thảm họa đến chủ động phòng ngừa

Nhiều quốc gia đang đưa ra nhiều giải pháp chủ động phòng ngừa ngay khi xuất hiện những dấu hiệu rủi ro.
Cuộc đua chiếm lĩnh quỹ đạo Trái đất

Cuộc đua chiếm lĩnh quỹ đạo Trái đất

Cuộc đua đưa vệ tinh lên quỹ đạo Trái đất không còn là chuyện đưa ai lên quỹ đạo, mà còn là ai có thể ở lại, khai thác và định hình luật chơi.
Phiên bản di động