Vaccine ngừa Covid-19 hay 'vũ khí hạt nhân mới'?

Phan Quân
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. TGVN. Cuộc chạy đua về nghiên cứu, giành quyền sở hữu hay chính trị hóa vaccine ngừa Covid-19 giữa một số quốc gia cần sớm chấm dứt, vì lợi ích toàn nhân loại. Bình luận của Thế giới & Việt Nam.
TIN LIÊN QUAN
Vì sao các cường quốc chạy đua giành vaccine Covid-19?
Mexico đảm bảo quyền tiếp cận dược phẩm giữa dịch Covid-19
vaccine ngua covid 19 hay vu khi hat nhan moi
Tìm kiếm vaccine ngừa Covid-19 đang trở thành ưu tiên hàng đầu của các quốc gia.

Tưởng khác mà giống

Nhiều người sẽ nhướng mày khi so sánh vũ khí hạt nhân và vaccine: Một thứ tước đi sinh mạng, thứ còn lại mang tới sự sống. Tuy nhiên, hai phát minh tưởng chừng như không liên quan đến nhau ấy lại giống nhau hơn họ nghĩ.

Thứ nhất, cả vaccine lẫn vũ khí hạt nhân đều là sản phẩm của các nền khoa học – kỹ thuật tiên tiến. Ví dụ, Dự án Manhattan, nghiên cứu và chế tạo ra hai quả bom nguyên tử đầu tiên thả xuống thành phố Hiroshima và Nagasaki (Nhật Bản) quy tụ những nhà khoa học hàng đầu của Mỹ ở thời điểm đó là Robert Oppenheimer, Leo Szilard, Enrico Fermi, Niels Bohr… Vaccine viêm gan B, được nghiên cứu ròng rã trong gần 20 năm (1963-1981, được tái tổ hợp năm 1986) là thành quả của những nhà virus học hàng đầu như Baruch Blumberg, Maurice Hillerman và Pablo DT Valenzuela.

Thứ hai, cả hai đều có tác động lớn đến tính mạng con người. Hai quả bom nguyên tử thả xuống Hiroshima và Nagasaki đã giết chết 129 - 226.000 người trong ngày đầu tiên, với chất phóng xạ tác động tới cuộc sống hàng triệu người thế hệ sau. Ngược lại, theo thống kê năm 2017 của Global Burden of Disease, ít nhất 391 triệu người, tương đương với 5% dân số thế giới, mắc viêm gan B mãn tính; 145 triệu người mắc viêm gan B cấp tính. Tuy nhiên, nhờ sự xuất hiện của vaccine viêm gan B và công tác tiêm phòng hiệu quả, chỉ có 750.000 ngưởi tử vong mỗi năm.

Trong bối cảnh đại dịch Covid-19 tiếp tục diễn biến phức tạp với 18,7 triệu ca nhiễm, khiến hơn 700.000 người tử vong chỉ sau 9 tháng bùng phát, việc tìm ra vaccine ngừa Covid-19 càng cấp bách, quan trọng hơn bao giờ hết.

Cuộc chạy đua

Chính vì lẽ đó, cuộc chạy đua về nghiên cứu, giành quyền sở hữu vaccine trở nên ngày một gay gắt. Các hãng dược phẩm Nga, Trung Quốc, Mỹ và châu Âu bỗng trở thành "vị cứu tinh", với những bản hợp đồng khổng lồ và hỗ trợ béo bở từ chính phủ. Ngày 31/7 vừa qua, Liên minh châu Âu (EU) thông báo đã đạt thỏa thuận đặt trước cho hai hãng dược phẩm Sanofi và GSK 300 triệu liều vaccine khi ra đời. Trước đó, Mỹ đã “nhanh chân” rót 2,1 tỷ USD cho hai công ty nói trên để chắc chắn có 100 triệu liều vaccine. Anh cũng thông báo đã đặt trước 60 triệu liều.

Tương tự, dù chưa có thành phẩm, song các hãng dược phẩm lớn khác đang nghiên cứu phòng ngừa Covid-19 như Biontech (Đức), Pfizer hay Moderna (Mỹ) đều đã nhận những hợp đồng hàng tỷ USD tiền cọc của nhiều nước nhằm đảm bảo có được liều thuốc tiêm chủng quý giá đầu tiên cho người dân.

Có ba lý do chính giải thích cho hành động này.

Thứ nhất, đó là câu chuyện về kinh tế - đại dịch Covid-19 đã khiến các nền kinh tế lớn “lao đao” và việc bỏ ra một khoản tiền lớn để nhanh chóng ngăn chặn đại dịch không phải là đắt để cứu vãn sinh kế của hàng trăm triệu người.

Thứ hai, đó là câu chuyện về địa chính trị, nhất là đối với Mỹ. Chẳng phải ngẫu nhiên mà Washington đã đổ nhiều tỷ USD cho các hãng dược phẩm để có thể tiếp cận vaccine ngừa Covid-19 một cách sớm nhất. Bởi lẽ, là cường quốc số một thế giới, Mỹ phải được phục vụ đầu tiên, trên cả Trung Quốc, Nga và châu Âu. Khi ấy, không loại trừ khả năng xứ cờ hoa dùng ưu thế về vaccine để “mặc cả” lợi ích với quốc gia khác, khẳng định vị thế về chính trị, kinh tế và đặc biệt là khoa học – công nghệ, yếu tố then chốt giúp Mỹ vượt lên so với phần còn lại của thế giới.

Thứ ba là mục tiêu chính trị nội bộ. Ví dụ, với cá nhân Tổng thống Donald Trump, cuộc đua giành vaccine mang ý nghĩa khẳng định sự trung thành của ông với triết lý “Nước Mỹ trước tiên”, trong bối cảnh ông đã mất điểm vì chính sách kiểm soát đại dịch chưa hợp lý. Ông hẳn mong rằng sự ra đời kịp thời của vaccine ngừa Covid-19 sẽ giúp ông xoay chuyển cục diện trước ứng cử viên đảng Dân chủ Joe Biden, người đang có ưu thế nhất định trên đường đua tới Nhà Trắng.

bau cu my 2020 ket qua tham do nghieng ve doi thu tong thong trump noi gia mao vung long tin sat da
Tổng thống Donald Trump mong rằng việc sớm sở hữu vaccine ngừa Covid-19 có thể giúp ông chiến thắng trong đường đua trở lại Nhà Trắng. (Nguồn: Reuters)

Vì người, vì mình

Xét ba lý do nêu trên, việc các quốc gia mong muốn có vaccine ngừa Covid-19 càng sớm càng tốt để chấm dứt đại dịch là hoàn toàn chính đáng, phù hợp với nhu cầu của nhân loại.

Tuy nhiên, những tranh giành, chính trị hóa vaccine ngừa Covid-19 đang gợi nhớ về một cuộc chạy đua vũ khí hạt nhân hậu Thế chiến II, khi sự răn đe chiến lược từ loại vũ khí đặc thù này trở thành quân bài mặc cả, tranh giành ảnh hưởng. Vaccine ngừa Covid-19, với vai trò then chốt trong khống chế đại dịch, đứng trước nguy cơ trở thành một thứ như vậy, chia thế giới ra làm hai nửa: Những quốc gia có vaccine và phần còn lại. Khi ấy, tiếp cận vaccine có thể đòi hỏi đánh đổi về mặt lợi ích, chứ không đơn thuần chỉ là câu chuyện tiền bạc.

Quan trọng hơn, trước tiềm năng lợi nhuận đến từ cuộc chạy đua trên, các công ty dược phẩm có thể đẩy nhanh quá trình nghiên cứu, sản xuất và thí nghiệm trên người, tăng rủi ro về chất lượng vaccine và vi phạm tiêu chuẩn đạo đức y khoa. Người Mỹ hẳn khó có thể quên thí nghiệm về bệnh lậu ở Tuskeegee, khi trong vòng 40 năm (1932-1972), Cơ quan Chăm sóc sức khỏe công Mỹ (U.S. PHS) tiến hành nghiên cứu về tác dụng của bệnh này trên gần 600 người da đen, nghèo khổ mà không có sự đồng ý. Đáng ngại hơn, cuộc chạy đua giữa một số quốc gia đã đẩy giá thành vaccine lên 50-60 USD/liều, ngoài tầm với các nước đang phát triển, đi ngược lại với mục tiêu phổ biến vaccine toàn cầu.

Trong bối cảnh ấy, như cái cách Hiệp ước không phổ biến vũ khí hạt nhân đã góp phần định hình thế giới trong và sau Chiến tranh Lạnh, một Hiệp ước phổ biến vaccine toàn cầu là cần thiết, hiện thực hóa lý tưởng đưa vaccine ngừa Covid-19 thành tài sản chung của nhân loại, nằm ngoài quy luật của thị trường, thay vì là món hàng của thiểu số. Trong một thế giới toàn cầu hóa, khi đại dịch bùng phát ở các quốc gia không có quyền tiếp cận vaccine, số ít các quốc gia còn lại cũng chẳng thoát cảnh vạ lây. Sống vì người, cũng là sống vì mình vậy.

Covid-19: Thủ tướng gửi Thư khen các chiến sĩ áo trắng có cống hiến cao cả, tận tâm hết mình chống dịch

Covid-19: Thủ tướng gửi Thư khen các chiến sĩ áo trắng có cống hiến cao cả, tận tâm hết mình chống dịch

TGVN. Ngày 4/8, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc đã có Thư khen các thầy thuốc, cán bộ, nhân viên ngành y tế.

Israel dùng trí tuệ nhân tạo phát hiện ổ dịch Covid-19

Israel dùng trí tuệ nhân tạo phát hiện ổ dịch Covid-19

TGVN. Israel vừa thực hiện thành công dự án thử nghiệm trí tuệ nhân tạo (AI) để xác định các ổ dịch viêm đường hô ...

Tình hình dịch Covid-19 ở Đà Nẵng, Quảng Nam đang được kiểm soát

Tình hình dịch Covid-19 ở Đà Nẵng, Quảng Nam đang được kiểm soát

TGVN. Ngày 4/8, Ban Chỉ đạo quốc gia phòng, chống dịch bệnh viêm đường hô hấp cấp do chủng mới của virus Corona gây ra ...

Phan Quân

Có thể bạn quan tâm

Bài viết cùng chủ đề

Dịch virus corona

Đọc thêm

Hoa phượng rực rỡ sắc đỏ tô điểm phố phường Hà Nội

Hoa phượng rực rỡ sắc đỏ tô điểm phố phường Hà Nội

Baoquocte.vn. Trên khắp các con phố của Hà Nội, sắc đỏ hoa phượng tô điểm thêm cho vẻ đẹp của thủ đô vào những ngày đầu tháng 5.
Đại dịch Covid-19 khiến bạo lực với phụ nữ trầm trọng thêm

Đại dịch Covid-19 khiến bạo lực với phụ nữ trầm trọng thêm

Baoquocte.vn. Báo cáo viên đặc biệt của Liên hợp quốc về bạo lực đối với phụ nữ cho biết, thế giới vẫn chưa chấm dứt được bạo lực đối với phụ ...
Chưa xuất hiện yếu tố bong bóng trên thị trường chứng khoán

Chưa xuất hiện yếu tố bong bóng trên thị trường chứng khoán

Baoquocte.vn. Diễn biến giá cổ phiếu trên thị trường chứng khoán phù hợp với sức khỏe, triển vọng lợi nhuận của doanh nghiệp, chưa xuất hiện yếu tố bong bóng.
Tỷ phú Elon Musk 'trở mặt', Bitcoin và loạt tiền điện tử lao dốc thảm, triển vọng nào trong tương lai?

Tỷ phú Elon Musk 'trở mặt', Bitcoin và loạt tiền điện tử lao dốc thảm, triển vọng nào trong tương lai?

Baoquocte.vn. Bitcoin đang lao dốc không phanh sau thông báo của tỷ phú Elon Musk ngày 12/5.
Chảo lửa Trung Đông: Israel phát hiện rocket từ Lebanon, tố Hamas 'khủng bố', Hội đồng Bảo an dời lịch họp

Chảo lửa Trung Đông: Israel phát hiện rocket từ Lebanon, tố Hamas 'khủng bố', Hội đồng Bảo an dời lịch họp

Baoquocte.vn. Tình hình tại 'chảo lửa Trung Đông' đang nóng hơn bao giờ hết khi xung đột leo thang nghiêm trọng giữa Israel và người Palestine ở Dải Gaza.
Chiến lược Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương của Liên minh châu Âu: Khác biệt trong tương đồng

Chiến lược Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương của Liên minh châu Âu: Khác biệt trong tương đồng

Baoquocte.vn. Chiến lược về khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương của EU cũng như Pháp, Đức, Hà Lan và Anh đều nhấn mạnh giá trị dân chủ, tự do và ...
Thị trường tàu ngầm thế giới đứng trước nhiều triển vọng

Thị trường tàu ngầm thế giới đứng trước nhiều triển vọng

Baoquocte.vn. Cùng với kính tiềm vọng và ngư lôi hoặc tên lửa, tàu ngầm được trang bị hệ thống chỉ huy, thông tin liên lạc... và các hệ thống nhận dạng ...
Chưa hết bàng hoàng vì Covid-19, Ấn Độ lại bị bệnh nấm đen chết người 'tấn công'

Chưa hết bàng hoàng vì Covid-19, Ấn Độ lại bị bệnh nấm đen chết người 'tấn công'

Baoquocte.vn. Ấn Độ đang phải tiếp tục phải đối phó với một mối đe dọa mới đang nổi lên: căn bệnh mucormycosis hay còn gọi là 'nấm đen'.
Mỹ tuyên bố không để Australia đơn độc trên 'chiến trường' với Trung Quốc, Canberra tấm tắc

Mỹ tuyên bố không để Australia đơn độc trên 'chiến trường' với Trung Quốc, Canberra tấm tắc

Baoquocte.vn. Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken đã cam kết hỗ trợ Australia trong các nỗ lực đẩy lùi sự cưỡng ép kinh tế của Trung Quốc.
Hà Nội ghi nhận thêm 7 ca mắc Covid-19 mới

Hà Nội ghi nhận thêm 7 ca mắc Covid-19 mới

Baoquocte.vn. Theo CDC Hà Nội, 7 ca bệnh mới được phát hiện sáng nay đều là các trường hợp liên quan tới các bệnh nhân Covid-19 trước đó và đã được ...
Chảo lửa Trung Đông: Israel phát hiện rocket từ Lebanon, tố Hamas 'khủng bố', Hội đồng Bảo an dời lịch họp

Chảo lửa Trung Đông: Israel phát hiện rocket từ Lebanon, tố Hamas 'khủng bố', Hội đồng Bảo an dời lịch họp

Baoquocte.vn. Tình hình tại 'chảo lửa Trung Đông' đang nóng hơn bao giờ hết khi xung đột leo thang nghiêm trọng giữa Israel và người Palestine ở Dải Gaza.
Mỹ tuyên bố không để Australia đơn độc trên 'chiến trường' với Trung Quốc, Canberra tấm tắc

Mỹ tuyên bố không để Australia đơn độc trên 'chiến trường' với Trung Quốc, Canberra tấm tắc

Baoquocte.vn. Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken đã cam kết hỗ trợ Australia trong các nỗ lực đẩy lùi sự cưỡng ép kinh tế của Trung Quốc.
Báo Philippines: Trung Quốc điều thêm hàng chục tàu dân quân biển đến Biển Đông

Báo Philippines: Trung Quốc điều thêm hàng chục tàu dân quân biển đến Biển Đông

Baoquocte.vn. Philippines cảnh báo tàu dân quân biển Trung Quốc đã trở lại vùng biển Manila tuyên bố có quyền chủ quyền với số lượng nhiều hơn trước.
Tấn công mạng ở Mỹ: Tin Nga không 'dính líu', lý do gì Washington vẫn trực tiếp đòi Moscow chịu 'một số trách nhiệm'?

Tấn công mạng ở Mỹ: Tin Nga không 'dính líu', lý do gì Washington vẫn trực tiếp đòi Moscow chịu 'một số trách nhiệm'?

Baoquocte.vn. Tổng thống Mỹ sẽ thảo luận về vụ tấn công mạng gần đây nhằm vào đường ống dẫn dầu Colonial Pipeline với Tổng thống Nga nếu hội đàm diễn ra.
Chảo lửa Trung Đông: Israel sửa vội tuyên bố tấn công bộ binh, nói 'nhầm lẫn', Palestine tố cáo

Chảo lửa Trung Đông: Israel sửa vội tuyên bố tấn công bộ binh, nói 'nhầm lẫn', Palestine tố cáo

Baoquocte.vn. Quân đội Israel tuyên bố, binh sĩ của họ đã không tiến vào Dải Gaza, nơi phong trào Hamas của người Palestine đang kiểm soát.
Chỉ trích Mỹ và EU dấn sâu vào 'chuyện nhà' Moldova, Nga công bố ý định

Chỉ trích Mỹ và EU dấn sâu vào 'chuyện nhà' Moldova, Nga công bố ý định

Baoquocte.vn. Nga lên án sự can thiệp ngày càng tăng của Mỹ và EU vào các vấn đề nội bộ của Moldova, trong bối cảnh nước này chuẩn bị tổ chức cuộc bầu cử sớm.
Giọt nước tràn ly và nguyên nhân đằng sau xung đột căng thẳng giữa Israel và Palestine

Giọt nước tràn ly và nguyên nhân đằng sau xung đột căng thẳng giữa Israel và Palestine

Baoquocte.vn. Xung đột giữa Israel và Palestine đã đạt đến đỉnh điểm, khiến hai bên rơi vào tình trạng bạo lực leo thang căng thẳng và đẫm máu nhất thời gian qua.
Seychelles: Vì sao Covid-19 vẫn hoành hành dù đạt tỷ lệ tiêm vaccine cao nhất thế giới?

Seychelles: Vì sao Covid-19 vẫn hoành hành dù đạt tỷ lệ tiêm vaccine cao nhất thế giới?

Baoquocte.vn. Seychelles, quốc gia có tỷ lệ tiêm vaccine phòng Covid-19 cao nhất thế giới, những ngày qua đang phải chứng kiến số ca mắc mới tăng vọt.
Bầu cử thủ tướng Singapore: 3 ứng cử viên nặng ký

Bầu cử thủ tướng Singapore: 3 ứng cử viên nặng ký

Baoquocte.vn. 3 ứng cử viên được gọi tên cho vị trí 'ghế nóng' thủ tướng Singapore là Lawrence Wong, Ong Ye Kung và Chan Chun Sing.
Kho đạn Vrbetice và ‘điểm tối’ trong quan hệ Nga-Czech

Kho đạn Vrbetice và ‘điểm tối’ trong quan hệ Nga-Czech

Baoquocte.vn. Quan hệ Nga-Czech tuột dốc nhanh chóng kể từ khi vụ nổ kho vũ khí gần làng Vbretice 7 năm trước trở thành đề tài bàn tán căng thẳng giữa hai nước.
Vũ khí mới: Thổ Nhĩ Kỳ phát triển bom dẫn đường siêu nhẹ MAM-T

Vũ khí mới: Thổ Nhĩ Kỳ phát triển bom dẫn đường siêu nhẹ MAM-T

Baoquocte.vn. Các UAV trinh sát và tấn công hiện đại do Thổ Nhĩ Kỳ sản xuất có khả năng mang và ném loại bom dẫn đường thuộc họ MAM của hãng Roketsan A.S.
Vì sao cuộc khủng hoảng Covid-19 ở Ấn Độ ngày càng tồi tệ?

Vì sao cuộc khủng hoảng Covid-19 ở Ấn Độ ngày càng tồi tệ?

Baoquocte.vn. Với các ca mắc và tử vong mới do Covid-19 tăng kỷ lục, không khí u ám và tuyệt vọng đang bao trùm từng ngóc ngách của Ấn Độ.
Báo Argentina viết về Chủ tịch Hồ Chí Minh nhân kỷ niệm 131 năm ngày sinh của Bác

Báo Argentina viết về Chủ tịch Hồ Chí Minh nhân kỷ niệm 131 năm ngày sinh của Bác

Baoquocte.vn. Trang ABC Mundial có bài viết với tiêu đề 'Kỷ niệm 131 năm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh, anh hùng giải phóng dân tộc Việt Nam'
Tiếp sau Ấn Độ, nước nào sẽ là nơi 'cơn bão' Covid-19 quét qua?

Tiếp sau Ấn Độ, nước nào sẽ là nơi 'cơn bão' Covid-19 quét qua?

Baoquocte.vn. Với tỷ lệ tiêm chủng vaccine thấp, mật độ dân số đông, Nigeria được cho là điểm đến tiếp theo của 'cơn bão' Covid-19 tiếp sau Ấn Độ.
Mỹ-Nhật-Pháp lần đầu tiên tập trận chung: Thông điệp nhắm đến Trung Quốc là gì?

Mỹ-Nhật-Pháp lần đầu tiên tập trận chung: Thông điệp nhắm đến Trung Quốc là gì?

Baoquocte.vn. Cuộc tập trận Mỹ-Nhật-Pháp gửi thông điệp tới Trung Quốc giữa bối cảnh các nước này coi Bắc Kinh ngày càng là mối đe dọa rõ ràng hơn.
Tình hình Myanmar: 100 ngày hậu chính biến và những gì sắp tới

Tình hình Myanmar: 100 ngày hậu chính biến và những gì sắp tới

Baoquocte.vn. Hơn 100 ngày kể từ khi quân đội nắm chính quyền, các cuộc biểu tình và các nỗ lực ngoại giao nhằm khôi phục sự ổn định tại Myanmar vẫn tiếp tục.
Nét mới tại kỳ bầu cử Quốc hội Việt Nam

Nét mới tại kỳ bầu cử Quốc hội Việt Nam

Baoquocte.vn. Trang asiapacificnews có bài viết về công tác chuẩn bị cũng như một số điểm mới tại kỳ bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng Nhân dân.
'Bãi mìn địa chính trị' đe dọa hợp tác khí hậu Mỹ-Trung

'Bãi mìn địa chính trị' đe dọa hợp tác khí hậu Mỹ-Trung

Baoquocte.vn. Biến các cam kết khoa trương về khí hậu thành hành động sẽ khiến cả Mỹ và Trung Quốc gặp nhiều thử thách trong những năm tới.
Phiên bản di động