THẾ GIỚI HẬU ĐẠI DỊCH COVID-19:

Hậu Covid-19: Một góc nhìn từ Mỹ

Hà Linh
TGVN. Sau Đại dịch Covid-19, liệu sẽ có một trật tự thế giới mới ra đời? Cơ hội nào cho nước Mỹ trong trật tự mới? Edward Fishman, cựu quan chức Ngoại giao Mỹ, phân tích trong bài viết trên tờ Politico.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
TIN LIÊN QUAN
hau covid 19 mot goc nhin tu my Chuỗi cung ứng thành ‘vũ khí’, toàn cầu bị đặt vào rủi ro
hau covid 19 mot goc nhin tu my Thế giới hậu Covid-19: Góc nhìn từ Trung Quốc
hau covid 19 mot goc nhin tu my
Đại dịch Covid-19 như một sự gián đoạn toàn cầu sâu rộng nhất kể từ Chiến tranh thế giới thứ hai. (Nguồn: Getty)

Edward Fishman, cho rằng trật tự thế giới hiện nay đang suy tàn và cần phải xây dựng một trật tự thế giới mới cho kỷ nguyên hậu Covid-19.

Thời cơ cho nước Mỹ

Theo ông Edward, trật tự quốc tế hiếm khi thay đổi theo cách thông thường, chẳng hạn như Rome không phải xây dựng trong một ngày, hay thời kỳ “Thái bình La Mã” không chỉ là một giai đoạn, mà nó đã tồn tại trong nhiều thế kỷ. Trật tự quốc tế nổi lên từ Hội nghị Vienna vào năm 1815, cũng chưa thể hiện rõ ràng các nội hàm cho đến khi nổ ra Chiến tranh thế giới lần thứ nhất (năm 1914). Trong thời điểm hiếm hoi, sự sụp đổ của trật tự cũ và mất niềm tin đã đẩy nhân loại rơi vào một khoảng trống, lúc này trật tự mới được hình thành, các chuẩn mực, hiệp ước và thể chế mới ra đời để xác định cách các quốc gia tương tác với nhau và cách các cá nhân tương tác với thế giới.

Đại dịch Covid-19 như một sự gián đoạn toàn cầu sâu rộng nhất kể từ Chiến tranh thế giới thứ hai. Trật tự thế giới sau năm 1945 đến thời điểm kết thúc. Mỹ đã mong đợi thiện chí của các nước trong nỗ lực hợp tác dựa trên trật tự quốc tế lành mạnh để ứng phó với loại virus xuyên biên giới. Tuy nhiên, Liên hợp quốc đã không thể hiện được vai trò, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã trở thành nơi diễn ra “trò chơi bóng đá mang màu sắc chính trị” và không chỉ biên giới giữa các quốc gia trên thế giới đã bị đóng cửa, mà ngay cả trong Liên minh Châu Âu (EU). Cách thức hợp tác được xây dựng và duy trì từ nhiều thập kỷ thì nay đang tan rã. Cho dù chúng ta có thích hay không, thì một trật tự mới sẽ xuất hiện khi đại dịch Covid-19 kết thúc.

Các nhà lãnh đạo Mỹ nên làm mọi thứ trong khả năng của mình để đảm bảo rằng trật tự thế giới hậu Covid-19 được thiết lập để giải quyết các thách thức của thời đại sắp tới. Giờ là lúc để các nhà lãnh đạo Mỹ chớp cơ hội mà thường chỉ xuất hiện một hoặc hai lần trong một thế kỷ, Mỹ có thể xây dựng một trật tự thực sự có hiệu quả cho thời đại; một là để ứng phó với biến đổi khí hậu và các nguy cơ sức khỏe cộng đồng; và hai là bảo đảm thành quả của toàn cầu hóa và tiến bộ công nghệ được chia sẻ rộng rãi hơn.

Để làm được điều này, Mỹ cần phải xem xét lại hai bài học xây dựng trật tự quốc tế sau Chiến tranh thế giới thứ nhất. Bài học đầu tiên ngay sau khi Chiến tranh thế giới thứ nhất kết thúc (năm 1919) với sự nổi lên của chủ nghĩa độc tài phát xít; và bài học thứ hai là trật tự quốc tế sau năm 1945, đưa đến hơn 7 thập kỷ hòa bình và thịnh vượng, trong đó không còn tình trạng bạo lực đẫm máu và tăng trưởng kinh tế (GDP) thế giới tăng lên gần 80 lần.

Ba yếu tố có thể giúp Mỹ tránh khỏi những sai lầm hậu trật tự năm 1919 và hướng tới thành công của trật tự sau năm 1945, đó là:

Tránh trò chơi đổ lỗi

Tin liên quan
hau covid 19 mot goc nhin tu my Thế giới hậu Covid-19: Góc nhìn từ Trung Quốc

Một là, Mỹ nên lập kế hoạch cho trật tự mới ngay từ bây giờ, khi cuộc khủng hoảng đang diễn ra. Covid-19 ảnh hưởng cuộc sống của chúng ta lâu hơn, nhưng không phải là mãi mãi và khi khủng hoảng qua đi, các vành đai của trật tự mới sẽ hình thành nhanh chóng.

Để đảm bảo một thế giới ổn định thì các Nhà lãnh đạo thế giới và Mỹ nên bắt đầu hợp tác ngay từ bây giờ để xây dựng các nguyên tắc. Sẽ không sáng suốt khi mong đợi Tổng thống Trump làm điều này, vì Tổng thống Trump là một trong những người khiến trật tự quốc tế ngày nay không hoạt động, để dẫn dắt kế hoạch cho một trật tự mới, chúng ta có thể phải chờ một Tổng thống có tư duy quốc tế hơn để thành lập các tổ chức của trật tự mới. Nhưng sự hiện diện của Tổng thống Trump, không có nghĩa là sự tiến bộ có giá trị sẽ không xuất hiện trong thời điểm này. Các nhà lãnh đạo thuộc cả hai đảng, đặc biệt là các nhà lãnh đạo trẻ nên khẩn trương bắt đầu hình thành ý tưởng, tranh luận và tập hợp các mục tiêu cho trật tự hậu Covid-19.

Hai là, các nhà lãnh đạo Mỹ có thể học hỏi từ quá khứ là tránh trò chơi đổ lỗi. Những người bảo vệ trật tự sau năm 1919 với sự dẫn dắt của Tổng thống Pháp Georges Clemenceau, đã bị buộc tội, buộc nước Đức phải chấp nhận tội lỗi chiến tranh, nhượng bộ lãnh thổ và bồi thường. Những điều khoản này đã gây ra sự phẫn nộ, thúc đẩy sự phát triển của Đức Quốc xã.

Ngược lại, các kiến ​​trúc sư của trật tự sau năm 1945 lại tập trung vào tương lai, cam kết xây dựng lại nước Đức thành một nền dân chủ thịnh vượng, mặc dù thực tế rằng Đức rõ ràng có lỗi khi gây ra Chiến tranh thế giới thứ hai hơn là trong Chiến tranh thế giới thứ nhất. Nước Đức ngày nay là minh chứng cho sự khôn ngoan của chính sách đó. Bất chấp những cám dỗ để tìm ra vật tế thần cho một đại dịch đã giết chết nhiều người Mỹ hơn cả cuộc chiến tranh Việt Nam, các nhà lãnh đạo Mỹ nên hào phóng trong việc hỗ trợ các nỗ lực phục hồi hậu Covid-19 trên toàn thế giới.

Mặc dù không còn nghi nghờ gì về việc Bắc Kinh giấu giếm các báo cáo ban đầu về Covid-19, Mỹ và thế giới sẽ tốt hơn nhiều bằng cách củng cố hệ thống y tế công cộng Trung Quốc hơn là tìm cách trừng phạt Bắc Kinh hoặc lời qua tiếng lại. Không nơi nào sự hào phóng quan trọng hơn trong cuộc đua chấm dứt đại dịch bằng liệu pháp mới và cuối cùng là vaccine. Mỹ nên dẫn đầu một nỗ lực toàn cầu để phát triển, thử nghiệm, sản xuất và cung cấp các loại thuốc này càng nhanh và càng tốt. Hơn bất cứ điều gì khác, vai trò của Mỹ trong việc chấm dứt đại dịch sẽ quyết định mức độ quyền lực và đạo đức để định hình thế giới sau đó.

Nội bộ đồng lòng, hành động tập thể

hau covid 19 mot goc nhin tu my
Covid-19 đã khiến tất cả chúng ta nhận thức rõ ràng về tính dễ bị tổn thương đối với các thách thức về sức khỏe cộng đồng.

Ba là, trật tự mới cần được căn cứ vào sự đồng lòng trong nội bộ. Ảnh hưởng của Mỹ trong trật tự hậu Covid-19 sẽ xoay quanh việc liệu sự tham gia của nó có được hỗ trợ bởi sự đồng thuận trong nước hay không.

Điều này dường như là không thể trong thời đại siêu đảng phái của nước Mỹ. Gần 70% người Mỹ, bao gồm đa số thuộc lưỡng đảng đều ủng hộ vai trò tích cực của Mỹ trong thế giới. 1/3 người Mỹ tin rằng chính phủ nên làm nhiều hơn để ứng phó với biến đổi khí hậu và gần 80% coi các cuộc tấn công mạng là một mối đe dọa nghiêm trọng.

Hiện nay, Covid-19 đã khiến nước Mỹ không thể tin vào sự bất khả chiến bại tập thể, Mỹ đang mong đợi các nhóm tập thể lớn hơn biết chấp nhận rủi ro toàn cầu một cách nghiêm túc để tiến về phía trước. Các nhà lãnh đạo Mỹ nên khai thác sự hỗ trợ đó và biến việc xây dựng trật tự mới thành một dự án của lưỡng đảng.

Về cấp độ của trật tự quốc tế mới, ở cấp độ toàn cầu, trật tự mới sẽ tập trung vào các vấn đề cần hành động tập thể, bao gồm cả biến đổi khí hậu, an ninh mạng và các đại dịch, những vấn đề sẽ gây bất ổn cho thế giới trong giai đoạn sắp tới giống như vấn đề vũ khí hạt nhân.

Covid-19 đã khiến tất cả chúng ta nhận thức rõ ràng về tính dễ bị tổn thương đối với các thách thức về sức khỏe cộng đồng; chúng ta nên chuyển sự tổn thương đó thành các chuẩn mực và thể chế, đảm bảo sự mạnh mẽ như đã từng kiểm soát được phổ biến vũ khí hạt nhân.

Đồng thời, cần xây dựng một trật tự trên nền tảng các nền dân chủ có cùng chí hướng. Mỹ và các đồng minh ở Châu Âu và Châu Á nên cùng nhau tham gia một hội đồng dân chủ, mở rộng phòng thủ tập thể và không chỉ giới hạn trong lĩnh vực quân sự, để có phạm vi rộng lớn hơn và có thể chống lại các mối đe dọa tinh vi.

Về mặt kinh tế, trật tự mới được kế thừa hệ thống quốc tế ưu tiên phúc lợi của con người hơn là tăng trưởng kinh tế. Do đó, Mỹ, EU, Nhật Bản và các nền kinh tế khác nên ký kết các thỏa thuận kinh tế mới, trong đó tăng cường tiếp cận thị trường đi đôi với việc tránh áp đặt về thuế, bảo vệ quyền riêng tư dữ liệu và thực thi các tiêu chuẩn lao động.

hau covid 19 mot goc nhin tu my

PHÂN TÍCH. Làm gì để chung sống an toàn với Covid-19 (tiếp theo)

TGVN. Những vấn đề gì đặt ra cần giải quyết ưu tiên về kinh tế, xã hội và kiểm soát biên giới trong thời kỳ ...

hau covid 19 mot goc nhin tu my

Trái ngược với nhiều dự đoán, Covid-19 khó có thể định hình lại thế giới

TGVN. Đại dịch Covid-19 có lẽ không làm thay đổi, chưa nói tới là làm đảo ngược, các xu hướng tồn tại từ trước khủng ...

hau covid 19 mot goc nhin tu my

Chuyên gia nước ngoài mách nước CEO Việt đón cơ hội từ ‘thế giới khác hậu khủng hoảng’ Covid-19

TGVN. Các nhà lãnh đạo điều hành doanh nghiệp (CEO) cần vạch ra tầm nhìn cho thế giới hậu đại dịch Covid-19 và tạo ra ...

hau covid 19 mot goc nhin tu my

Một thế giới khác hậu khủng hoảng Covid-19

TGVN. Dịch Covid-19 diễn biến phức tạp một phần bởi rất nhiều điều chưa từng có tiền lệ đã và đang diễn ra, cũng như có ...

(Theo Politico)

Bài viết cùng chủ đề

Dịch virus corona

Đọc thêm

Nghịch lý thời AI

Nghịch lý thời AI

Một nghịch lý mới của thời đại công nghệ, nơi ranh giới giữa sáng tạo thật và sản phẩm nhân tạo ngày càng khó nhận diện.
Quảng Trị đánh thức tiềm năng Hành lang kinh tế Đông - Tây

Quảng Trị đánh thức tiềm năng Hành lang kinh tế Đông - Tây

Hành lang kinh tế Đông - Tây (EWEC) đang đứng trước yêu cầu chuyển thành không gian hợp tác kinh tế, logistics và sản xuất có giá trị gia tăng.
Lịch âm hôm nay 2026: Xem lịch âm 21/11/2026, Lịch vạn niên ngày 21 tháng 11 năm 2026

Lịch âm hôm nay 2026: Xem lịch âm 21/11/2026, Lịch vạn niên ngày 21 tháng 11 năm 2026

Lịch âm 21/11. Lịch âm 21/11/2026? Âm lịch hôm nay 21/11. Lịch vạn niên 21/11/2026. Ngày hôm nay tốt hay xấu? Xem ngày giờ, hướng tốt xấu...
Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp hôm nay ngày 20/11/2026: Tuổi Tỵ công việc thành công

Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp hôm nay ngày 20/11/2026: Tuổi Tỵ công việc thành công

Xem tử vi 21/11 - tử vi 12 con giáp hôm nay 21/11/2026 - Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất và Hợi về công việc, ...
Cập nhật bảng giá lăn bánh xe KIA Seltos tháng 11/2026 mới nhất

Cập nhật bảng giá lăn bánh xe KIA Seltos tháng 11/2026 mới nhất

Bảng giá lăn bánh xe KIA Seltos tháng 11/2026 tại Hà Nội, TP.HCM và các tỉnh, thành phố khác trên cả nước được cập nhật chi tiết dưới đây.
Để người thầy luôn ‘giữ lửa’ nghề trong kỷ nguyên AI

Để người thầy luôn ‘giữ lửa’ nghề trong kỷ nguyên AI

Người thầy cần đổi mới tư duy, làm chủ công nghệ và tiếp tục nuôi dưỡng những giá trị nhân văn trong mỗi học trò...
Các 'đầu tàu' châu Âu kêu gọi Nga đi bước đầu tiên hướng tới chấm dứt xung đột, Ukraine thúc giục việc gia nhập NATO và EU

Các 'đầu tàu' châu Âu kêu gọi Nga đi bước đầu tiên hướng tới chấm dứt xung đột, Ukraine thúc giục việc gia nhập NATO và EU

Các lãnh đạo Đức, Pháp, Anh và Ukraine kêu gọi Nga nhất trí thực hiện thỏa thuận ngừng tấn công các cơ sở năng lượng Ukraine trong suốt mùa Đông.
Kết quả của hội nghị thượng đỉnh lịch sử Mỹ-Trung Quốc-Nga

Kết quả của hội nghị thượng đỉnh lịch sử Mỹ-Trung Quốc-Nga

Tổng thống Mỹ, Chủ tịch Trung Quốc và Tổng thống Nga nhất trí thông qua tuyên bố chung về hòa bình sau cuộc gặp thượng đỉnh ba bên lịch sử.
'Xin đừng bỏ quên chúng con!' - lời kêu cứu từ Gaza

'Xin đừng bỏ quên chúng con!' - lời kêu cứu từ Gaza

'Đừng quên chúng con!' không chỉ là thông điệp mà còn là lời kêu cứu đầy ám ảnh của những đứa trẻ Palestine tại Dải Gaza tới cộng đồng quốc tế.
Hội nghị thượng đỉnh Mỹ-Nga-Trung: Tổng thống Trump nói cuộc gặp ‘làm nên lịch sử’, Chủ tịch Tập Cận Bình khẳng định ý nghĩa đột phá

Hội nghị thượng đỉnh Mỹ-Nga-Trung: Tổng thống Trump nói cuộc gặp ‘làm nên lịch sử’, Chủ tịch Tập Cận Bình khẳng định ý nghĩa đột phá

Tổng thống Mỹ Donald Trump, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Nga Vladimir Putin đã tiến hành cuộc gặp thượng đỉnh ba bên đầu tiên.
Nga, Trung Quốc và Iran nêu điều kiện nối lại thanh sát hạt nhân

Nga, Trung Quốc và Iran nêu điều kiện nối lại thanh sát hạt nhân

Việc IAEA nối lại thanh sát hạt nhân chỉ có thể thực hiện khi các hành động thù địch nhằm vào Iran chấm dứt hoàn toàn và bảo đảm không tái diễn.
EU tính phương án cho Ukraine vay 45 tỷ Euro, Kiev trông chờ sớm được thông qua

EU tính phương án cho Ukraine vay 45 tỷ Euro, Kiev trông chờ sớm được thông qua

Ủy ban châu Âuđề xuất khoản vay trị giá 45 tỷ Euro dành cho Ukraine trong năm 2027, nhằm bù đắp phần lớn khoản thiếu hụt ngân sách dự kiến.
Quản trị AI trong kỷ nguyên công nghệ không biên giới

Quản trị AI trong kỷ nguyên công nghệ không biên giới

Sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo (AI) đặt ra yêu cầu cấp thiết về xây dựng một khuôn khổ quản trị toàn cầu bao trùm và có trách nhiệm.
Chính sách đối ngoại của Tổng thống Trump đối mặt ‘tay phanh’ mới

Chính sách đối ngoại của Tổng thống Trump đối mặt ‘tay phanh’ mới

Chiến thắng của đảng Dân chủ trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2026 đã tạo ra sự thay đổi đáng chú ý trong cán cân quyền lực tại Mỹ.
Hội nghị Ngoại trưởng G7: Phép thử hợp tác

Hội nghị Ngoại trưởng G7: Phép thử hợp tác

Nhóm 7 nước công nghiệp phát triển (G7) đang đối mặt với thách thức về đoàn kết.
Bước ngoặt chính trị tại Israel

Bước ngoặt chính trị tại Israel

Việc Tổng thống Israel Isaac Herzog giao lãnh đạo đảng Yashar nhiệm vụ thành lập chính phủ mới đánh dấu bước ngoặt chính trị.
Bầu cử New Zealand: Bài toán khó giải

Bầu cử New Zealand: Bài toán khó giải

Đằng sau diễn biến bầu cử sít sao tại New Zealand là những chuyển động sâu hơn trong cục diện chính trị.
Nga - Iran: Phương cách phá thế cô lập

Nga - Iran: Phương cách phá thế cô lập

Trong bối cảnh phải đối phó với các lệnh cấm vận và sức ép từ bên ngoài, Nga và Iran ngày càng xích lại gần nhau.
Bài toán nhân tài (Kỳ 2): Thu hút, trọng dụng và giữ chân

Bài toán nhân tài (Kỳ 2): Thu hút, trọng dụng và giữ chân

Cạnh tranh nhân tài không chỉ giới hạn ở tài chính, mà mở rộng sang điều kiện làm việc, quyền tự chủ chuyên môn và cơ hội phát triển.
Bài toán nhân tài (Kỳ 1): Đổi mới đào tạo gắn với nhu cầu

Bài toán nhân tài (Kỳ 1): Đổi mới đào tạo gắn với nhu cầu

Trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ ngày càng gay gắt, nhân tài là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh và tự chủ công nghệ của mỗi quốc gia.
Từ Madrid đến Gaza: Những khuôn khổ cho hòa bình Trung Đông

Từ Madrid đến Gaza: Những khuôn khổ cho hòa bình Trung Đông

Các khuôn khổ hòa bình tại Trung Đông cụ thể hơn về cơ chế thực thi, song vẫn vướng những bất đồng cản trở việc triển khai.
Công nghệ lưỡng dụng: Khi ranh giới mờ dần

Công nghệ lưỡng dụng: Khi ranh giới mờ dần

Công nghệ lưỡng dụng là công nghệ có thể phục vụ cả mục đích dân sự lẫn quân sự. Sự chuyển giao giữa hai lĩnh vực có thể diễn ra theo cả hai chiều.
Từ cứu trợ sau thảm họa đến chủ động phòng ngừa

Từ cứu trợ sau thảm họa đến chủ động phòng ngừa

Nhiều quốc gia đang đưa ra nhiều giải pháp chủ động phòng ngừa ngay khi xuất hiện những dấu hiệu rủi ro.
Cuộc đua chiếm lĩnh quỹ đạo Trái đất

Cuộc đua chiếm lĩnh quỹ đạo Trái đất

Cuộc đua đưa vệ tinh lên quỹ đạo Trái đất không còn là chuyện đưa ai lên quỹ đạo, mà còn là ai có thể ở lại, khai thác và định hình luật chơi.
Phiên bản di động