THẾ GIỚI HẬU ĐẠI DỊCH COVID-19:

Hậu Covid-19: Một góc nhìn từ Mỹ

Hà Linh
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. TGVN. Sau Đại dịch Covid-19, liệu sẽ có một trật tự thế giới mới ra đời? Cơ hội nào cho nước Mỹ trong trật tự mới? Edward Fishman, cựu quan chức Ngoại giao Mỹ, phân tích trong bài viết trên tờ Politico.
TIN LIÊN QUAN
hau covid 19 mot goc nhin tu my Chuỗi cung ứng thành ‘vũ khí’, toàn cầu bị đặt vào rủi ro
hau covid 19 mot goc nhin tu my Thế giới hậu Covid-19: Góc nhìn từ Trung Quốc
hau covid 19 mot goc nhin tu my
Đại dịch Covid-19 như một sự gián đoạn toàn cầu sâu rộng nhất kể từ Chiến tranh thế giới thứ hai. (Nguồn: Getty)

Edward Fishman, cho rằng trật tự thế giới hiện nay đang suy tàn và cần phải xây dựng một trật tự thế giới mới cho kỷ nguyên hậu Covid-19.

Thời cơ cho nước Mỹ

Theo ông Edward, trật tự quốc tế hiếm khi thay đổi theo cách thông thường, chẳng hạn như Rome không phải xây dựng trong một ngày, hay thời kỳ “Thái bình La Mã” không chỉ là một giai đoạn, mà nó đã tồn tại trong nhiều thế kỷ. Trật tự quốc tế nổi lên từ Hội nghị Vienna vào năm 1815, cũng chưa thể hiện rõ ràng các nội hàm cho đến khi nổ ra Chiến tranh thế giới lần thứ nhất (năm 1914). Trong thời điểm hiếm hoi, sự sụp đổ của trật tự cũ và mất niềm tin đã đẩy nhân loại rơi vào một khoảng trống, lúc này trật tự mới được hình thành, các chuẩn mực, hiệp ước và thể chế mới ra đời để xác định cách các quốc gia tương tác với nhau và cách các cá nhân tương tác với thế giới.

Đại dịch Covid-19 như một sự gián đoạn toàn cầu sâu rộng nhất kể từ Chiến tranh thế giới thứ hai. Trật tự thế giới sau năm 1945 đến thời điểm kết thúc. Mỹ đã mong đợi thiện chí của các nước trong nỗ lực hợp tác dựa trên trật tự quốc tế lành mạnh để ứng phó với loại virus xuyên biên giới. Tuy nhiên, Liên hợp quốc đã không thể hiện được vai trò, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã trở thành nơi diễn ra “trò chơi bóng đá mang màu sắc chính trị” và không chỉ biên giới giữa các quốc gia trên thế giới đã bị đóng cửa, mà ngay cả trong Liên minh Châu Âu (EU). Cách thức hợp tác được xây dựng và duy trì từ nhiều thập kỷ thì nay đang tan rã. Cho dù chúng ta có thích hay không, thì một trật tự mới sẽ xuất hiện khi đại dịch Covid-19 kết thúc.

Các nhà lãnh đạo Mỹ nên làm mọi thứ trong khả năng của mình để đảm bảo rằng trật tự thế giới hậu Covid-19 được thiết lập để giải quyết các thách thức của thời đại sắp tới. Giờ là lúc để các nhà lãnh đạo Mỹ chớp cơ hội mà thường chỉ xuất hiện một hoặc hai lần trong một thế kỷ, Mỹ có thể xây dựng một trật tự thực sự có hiệu quả cho thời đại; một là để ứng phó với biến đổi khí hậu và các nguy cơ sức khỏe cộng đồng; và hai là bảo đảm thành quả của toàn cầu hóa và tiến bộ công nghệ được chia sẻ rộng rãi hơn.

Để làm được điều này, Mỹ cần phải xem xét lại hai bài học xây dựng trật tự quốc tế sau Chiến tranh thế giới thứ nhất. Bài học đầu tiên ngay sau khi Chiến tranh thế giới thứ nhất kết thúc (năm 1919) với sự nổi lên của chủ nghĩa độc tài phát xít; và bài học thứ hai là trật tự quốc tế sau năm 1945, đưa đến hơn 7 thập kỷ hòa bình và thịnh vượng, trong đó không còn tình trạng bạo lực đẫm máu và tăng trưởng kinh tế (GDP) thế giới tăng lên gần 80 lần.

Ba yếu tố có thể giúp Mỹ tránh khỏi những sai lầm hậu trật tự năm 1919 và hướng tới thành công của trật tự sau năm 1945, đó là:

Tránh trò chơi đổ lỗi

Tin liên quan
hau covid 19 mot goc nhin tu my Thế giới hậu Covid-19: Góc nhìn từ Trung Quốc

Một là, Mỹ nên lập kế hoạch cho trật tự mới ngay từ bây giờ, khi cuộc khủng hoảng đang diễn ra. Covid-19 ảnh hưởng cuộc sống của chúng ta lâu hơn, nhưng không phải là mãi mãi và khi khủng hoảng qua đi, các vành đai của trật tự mới sẽ hình thành nhanh chóng.

Để đảm bảo một thế giới ổn định thì các Nhà lãnh đạo thế giới và Mỹ nên bắt đầu hợp tác ngay từ bây giờ để xây dựng các nguyên tắc. Sẽ không sáng suốt khi mong đợi Tổng thống Trump làm điều này, vì Tổng thống Trump là một trong những người khiến trật tự quốc tế ngày nay không hoạt động, để dẫn dắt kế hoạch cho một trật tự mới, chúng ta có thể phải chờ một Tổng thống có tư duy quốc tế hơn để thành lập các tổ chức của trật tự mới. Nhưng sự hiện diện của Tổng thống Trump, không có nghĩa là sự tiến bộ có giá trị sẽ không xuất hiện trong thời điểm này. Các nhà lãnh đạo thuộc cả hai đảng, đặc biệt là các nhà lãnh đạo trẻ nên khẩn trương bắt đầu hình thành ý tưởng, tranh luận và tập hợp các mục tiêu cho trật tự hậu Covid-19.

Hai là, các nhà lãnh đạo Mỹ có thể học hỏi từ quá khứ là tránh trò chơi đổ lỗi. Những người bảo vệ trật tự sau năm 1919 với sự dẫn dắt của Tổng thống Pháp Georges Clemenceau, đã bị buộc tội, buộc nước Đức phải chấp nhận tội lỗi chiến tranh, nhượng bộ lãnh thổ và bồi thường. Những điều khoản này đã gây ra sự phẫn nộ, thúc đẩy sự phát triển của Đức Quốc xã.

Ngược lại, các kiến ​​trúc sư của trật tự sau năm 1945 lại tập trung vào tương lai, cam kết xây dựng lại nước Đức thành một nền dân chủ thịnh vượng, mặc dù thực tế rằng Đức rõ ràng có lỗi khi gây ra Chiến tranh thế giới thứ hai hơn là trong Chiến tranh thế giới thứ nhất. Nước Đức ngày nay là minh chứng cho sự khôn ngoan của chính sách đó. Bất chấp những cám dỗ để tìm ra vật tế thần cho một đại dịch đã giết chết nhiều người Mỹ hơn cả cuộc chiến tranh Việt Nam, các nhà lãnh đạo Mỹ nên hào phóng trong việc hỗ trợ các nỗ lực phục hồi hậu Covid-19 trên toàn thế giới.

Mặc dù không còn nghi nghờ gì về việc Bắc Kinh giấu giếm các báo cáo ban đầu về Covid-19, Mỹ và thế giới sẽ tốt hơn nhiều bằng cách củng cố hệ thống y tế công cộng Trung Quốc hơn là tìm cách trừng phạt Bắc Kinh hoặc lời qua tiếng lại. Không nơi nào sự hào phóng quan trọng hơn trong cuộc đua chấm dứt đại dịch bằng liệu pháp mới và cuối cùng là vaccine. Mỹ nên dẫn đầu một nỗ lực toàn cầu để phát triển, thử nghiệm, sản xuất và cung cấp các loại thuốc này càng nhanh và càng tốt. Hơn bất cứ điều gì khác, vai trò của Mỹ trong việc chấm dứt đại dịch sẽ quyết định mức độ quyền lực và đạo đức để định hình thế giới sau đó.

Nội bộ đồng lòng, hành động tập thể

hau covid 19 mot goc nhin tu my
Covid-19 đã khiến tất cả chúng ta nhận thức rõ ràng về tính dễ bị tổn thương đối với các thách thức về sức khỏe cộng đồng.

Ba là, trật tự mới cần được căn cứ vào sự đồng lòng trong nội bộ. Ảnh hưởng của Mỹ trong trật tự hậu Covid-19 sẽ xoay quanh việc liệu sự tham gia của nó có được hỗ trợ bởi sự đồng thuận trong nước hay không.

Điều này dường như là không thể trong thời đại siêu đảng phái của nước Mỹ. Gần 70% người Mỹ, bao gồm đa số thuộc lưỡng đảng đều ủng hộ vai trò tích cực của Mỹ trong thế giới. 1/3 người Mỹ tin rằng chính phủ nên làm nhiều hơn để ứng phó với biến đổi khí hậu và gần 80% coi các cuộc tấn công mạng là một mối đe dọa nghiêm trọng.

Hiện nay, Covid-19 đã khiến nước Mỹ không thể tin vào sự bất khả chiến bại tập thể, Mỹ đang mong đợi các nhóm tập thể lớn hơn biết chấp nhận rủi ro toàn cầu một cách nghiêm túc để tiến về phía trước. Các nhà lãnh đạo Mỹ nên khai thác sự hỗ trợ đó và biến việc xây dựng trật tự mới thành một dự án của lưỡng đảng.

Về cấp độ của trật tự quốc tế mới, ở cấp độ toàn cầu, trật tự mới sẽ tập trung vào các vấn đề cần hành động tập thể, bao gồm cả biến đổi khí hậu, an ninh mạng và các đại dịch, những vấn đề sẽ gây bất ổn cho thế giới trong giai đoạn sắp tới giống như vấn đề vũ khí hạt nhân.

Covid-19 đã khiến tất cả chúng ta nhận thức rõ ràng về tính dễ bị tổn thương đối với các thách thức về sức khỏe cộng đồng; chúng ta nên chuyển sự tổn thương đó thành các chuẩn mực và thể chế, đảm bảo sự mạnh mẽ như đã từng kiểm soát được phổ biến vũ khí hạt nhân.

Đồng thời, cần xây dựng một trật tự trên nền tảng các nền dân chủ có cùng chí hướng. Mỹ và các đồng minh ở Châu Âu và Châu Á nên cùng nhau tham gia một hội đồng dân chủ, mở rộng phòng thủ tập thể và không chỉ giới hạn trong lĩnh vực quân sự, để có phạm vi rộng lớn hơn và có thể chống lại các mối đe dọa tinh vi.

Về mặt kinh tế, trật tự mới được kế thừa hệ thống quốc tế ưu tiên phúc lợi của con người hơn là tăng trưởng kinh tế. Do đó, Mỹ, EU, Nhật Bản và các nền kinh tế khác nên ký kết các thỏa thuận kinh tế mới, trong đó tăng cường tiếp cận thị trường đi đôi với việc tránh áp đặt về thuế, bảo vệ quyền riêng tư dữ liệu và thực thi các tiêu chuẩn lao động.

hau covid 19 mot goc nhin tu my

PHÂN TÍCH. Làm gì để chung sống an toàn với Covid-19 (tiếp theo)

TGVN. Những vấn đề gì đặt ra cần giải quyết ưu tiên về kinh tế, xã hội và kiểm soát biên giới trong thời kỳ ...

hau covid 19 mot goc nhin tu my

Trái ngược với nhiều dự đoán, Covid-19 khó có thể định hình lại thế giới

TGVN. Đại dịch Covid-19 có lẽ không làm thay đổi, chưa nói tới là làm đảo ngược, các xu hướng tồn tại từ trước khủng ...

hau covid 19 mot goc nhin tu my

Chuyên gia nước ngoài mách nước CEO Việt đón cơ hội từ ‘thế giới khác hậu khủng hoảng’ Covid-19

TGVN. Các nhà lãnh đạo điều hành doanh nghiệp (CEO) cần vạch ra tầm nhìn cho thế giới hậu đại dịch Covid-19 và tạo ra ...

hau covid 19 mot goc nhin tu my

Một thế giới khác hậu khủng hoảng Covid-19

TGVN. Dịch Covid-19 diễn biến phức tạp một phần bởi rất nhiều điều chưa từng có tiền lệ đã và đang diễn ra, cũng như có ...

(Theo Politico)

Bài viết cùng chủ đề

Dịch virus corona

Đọc thêm

Việt Nam-Chile: 50 năm đồng hành xây dựng và phát triển quan hệ

Việt Nam-Chile: 50 năm đồng hành xây dựng và phát triển quan hệ

Baoquocte.vn. Tối 2/12, đã diễn ra lễ kỷ niệm 50 năm quan hệ ngoại giao Việt Nam-Chile (1971-2021). Thứ trưởng Ngoại giao Nguyễn Quốc Dũng dự và phát biểu.
Quân đội Mỹ nhận quả bom nguyên tử hiện đại hóa đầu tiên

Quân đội Mỹ nhận quả bom nguyên tử hiện đại hóa đầu tiên

Baoquocte.vn. Tổ hợp công nghiệp-quân sự Mỹ đã bàn giao cho Bộ Quốc phòng Mỹ nguyên mẫu sản xuất đầu tiên của loại bom nguyên tử B61-12 nâng cấp.
XSMT 4/12, kết quả xổ số miền Trung hôm nay 4/12/2021, KQXSMT thứ 7

XSMT 4/12, kết quả xổ số miền Trung hôm nay 4/12/2021, KQXSMT thứ 7

Baoquocte.vn. XSMT 4/12. trực tiếp xổ số miền Trung 4/12/2021. kết quả xổ số miền Trung hôm nay. xổ số miền Trung thứ 7. xổ số hôm nay 4/12/2021. xo so ...
Việt Nam đồng chủ trì kỳ họp 15 của Nhóm chuyên gia gìn giữ hòa bình Chu kỳ 4 (2021-2023)

Việt Nam đồng chủ trì kỳ họp 15 của Nhóm chuyên gia gìn giữ hòa bình Chu kỳ 4 (2021-2023)

Baoquocte.vn. Bộ Quốc phòng tổ chức kỳ họp 15 của Nhóm chuyên gia gìn giữ hòa bình Chu kỳ 4 (năm 2021-2023), theo hình thức trực tuyến.
Đại sứ quán Hungary trao giải cuộc thi vẽ tranh về môi trường

Đại sứ quán Hungary trao giải cuộc thi vẽ tranh về môi trường

Baoquocte.vn. Đại sứ quán Hungary tại Việt Nam tổ chức trao giải Cuộc thi vẽ tranh về môi trường với chủ đề ‘Your Planet - Heroes of the Future’ qua ...
Mỹ cảnh báo: Biến thể Omicron rải chướng ngại cho tăng trưởng kinh tế toàn cầu

Mỹ cảnh báo: Biến thể Omicron rải chướng ngại cho tăng trưởng kinh tế toàn cầu

Baoquocte.vn. Bộ trưởng Tài chính Mỹ cho rằng, biến thể mới Omicron của virus SARS-CoV-2 gây đại dịch Covid-19 có thể làm chậm tăng trưởng kinh tế toàn cầu.
Phố trong làng: 'Cô Hoài' Trần Vân bật mí lý do chưa được đóng vai chính

Phố trong làng: 'Cô Hoài' Trần Vân bật mí lý do chưa được đóng vai chính

Baoquocte.vn. Diễn viên Trần Vân - người vào vai Hoài phim Phố trong làng chia sẻ, khi có người yêu Hoài sẽ thay đổi tính nết, dịu dàng, đằm thắm hơn.
Đàm phán hạt nhân Iran: Các bên thảo luận phiên cuối cùng, Iran thiếu lạc quan về Mỹ và châu Âu

Đàm phán hạt nhân Iran: Các bên thảo luận phiên cuối cùng, Iran thiếu lạc quan về Mỹ và châu Âu

Baoquocte.vn. Phiên họp cuối cùng của giai đoạn đàm phán hạt nhân Iran mới này sẽ diễn ra vào lúc 17h00 ngày 3/12 theo giờ Hà Nội.
Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai (3-4/12): Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ đêm và sáng trời rét; Tây Nguyên, Nam Bộ mưa dông vài nơi; Cả nước ngày nắng

Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai (3-4/12): Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ đêm và sáng trời rét; Tây Nguyên, Nam Bộ mưa dông vài nơi; Cả nước ngày nắng

Baoquocte.vn. Dự báo thời tiết Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ không mưa, đêm và sáng trời rét, sương mù nhẹ rải rải; Nam Trung Bộ, Tây Nguyên, Nam Bộ mưa dông ...
XSLA 4/12, kết quả xổ số Long An hôm nay 4/12/2021. KQXSLA thứ 7

XSLA 4/12, kết quả xổ số Long An hôm nay 4/12/2021. KQXSLA thứ 7

Baoquocte.vn. XSLA 4/12. Trực tiếp kết quả xổ số Long An nhanh nhất hôm nay - XSLA 4/12/2021. ket qua xo so Long An. KQXSLA
Đàm phán hạt nhân Iran: Các bên thảo luận phiên cuối cùng, Iran thiếu lạc quan về Mỹ và châu Âu

Đàm phán hạt nhân Iran: Các bên thảo luận phiên cuối cùng, Iran thiếu lạc quan về Mỹ và châu Âu

Baoquocte.vn. Phiên họp cuối cùng của giai đoạn đàm phán hạt nhân Iran mới này sẽ diễn ra vào lúc 17h00 ngày 3/12 theo giờ Hà Nội.
Đại hội đồng LHQ thông qua góí nghị quyết về Palestine, phản bác hàng loạt động thái của Israel

Đại hội đồng LHQ thông qua góí nghị quyết về Palestine, phản bác hàng loạt động thái của Israel

Baoquocte.vn. Đại hội đồng LHQ đã thông qua 3 nghị quyết về các vấn đề của Palestine và khu vực Trung Đông, trong đó phản bác một số động thái của Israel.
Biến thể Omicron: Thêm nước Đông Nam Á có ca mắc, WHO cảnh báo châu Á-Thái Bình Dương sẵn sàng đợt bùng phát

Biến thể Omicron: Thêm nước Đông Nam Á có ca mắc, WHO cảnh báo châu Á-Thái Bình Dương sẵn sàng đợt bùng phát

Baoquocte.vn. Các nước châu Á-Thái Bình Dương cần tăng cường năng lực y tế và 'phủ' vaccine để chuẩn bị cho đợt bùng phát Covid-19 do biến thể Omicron gây ra.
Nga chỉ ra cách duy nhất giải quyết tình hình an ninh tồi tệ của châu Âu

Nga chỉ ra cách duy nhất giải quyết tình hình an ninh tồi tệ của châu Âu

Baoquocte.vn. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga nhấn mạnh, tình hình an ninh tồi tệ hiện nay ở châu Âu chính là hậu quả của việc NATO 'hướng Đông'
Trung Quốc ủng hộ tuyên bố chính thức kết thúc Chiến tranh Triều Tiên

Trung Quốc ủng hộ tuyên bố chính thức kết thúc Chiến tranh Triều Tiên

Baoquocte.vn. Trung Quốc khẳng định ủng hộ Hàn Quốc thúc đẩy tuyên bố chính thức khép lại Chiến tranh Triều Tiên 1950-1953.
Biến thể Omicron xâm nhập quốc gia Đông Nam Á đầu tiên, thêm nhiều nước mạnh tay

Biến thể Omicron xâm nhập quốc gia Đông Nam Á đầu tiên, thêm nhiều nước mạnh tay

Baoquocte.vn. Bộ Y tế Singapore thông báo ghi nhận 2 ca đầu tiên nhiễm biến thể Omicron của virus SARS-CoV-2 gây đại dịch Covid-19.
Biến thể Omicron: Bốn lý do để lạc quan

Biến thể Omicron: Bốn lý do để lạc quan

Baoquocte.vn. Còn quá sớm khi cho rằng sự xuất hiện và lây lan mạnh mẽ của Omicron, biến thể mới đáng lo ngại của SARS-CoV-2, sẽ để lại hậu quả nặng nề như biến thể Delta.
Biến thể Omicron: Liệu đóng cửa biên giới đã đủ?

Biến thể Omicron: Liệu đóng cửa biên giới đã đủ?

Baoquocte.vn. Sự xuất hiện của Omicron, biến thể mới của SARS-CoV-2 với tốc độ lây lan nhanh khiến nhiều quốc gia sớm đóng cửa biên giới. Song liệu chừng đó đã đủ?
Thách thức giăng lối Olympic mùa Đông 2022 tại Trung Quốc

Thách thức giăng lối Olympic mùa Đông 2022 tại Trung Quốc

Baoquocte.vn. Olympic mùa Đông 2022 tại Trung Quốc đang đối mặt với thách thức đáng kể từ sự lây lan của đại dịch Covid-19 và áp lực chính trị từ các nước phương Tây.
Cấp phép hoạt động Dòng chảy phương Bắc 2: Chính trị trong pháp lý

Cấp phép hoạt động Dòng chảy phương Bắc 2: Chính trị trong pháp lý

Baoquocte.vn. Dòng chảy phương Bắc 2 để đi vào hoạt động cần Đức cấp phép, diễn biến này không chỉ là chuyện pháp lý mà còn là chuyện chính trị. Báo TG&VN bình luận.
Khủng hoảng ở biên giới Belarus - Ba Lan: EU gặp khó

Khủng hoảng ở biên giới Belarus - Ba Lan: EU gặp khó

Baoquocte.vn. Những gì đang diễn ra ở biên giới Belarus - Ba Lan cho thấy câu chuyện người di cư đã và đang là vấn đề nhức nhối của Liên minh châu Âu (EU).
Thượng đỉnh Mỹ-Trung: Gặp nhau đã là quý

Thượng đỉnh Mỹ-Trung: Gặp nhau đã là quý

Baoquocte.vn. Thượng đỉnh Mỹ-Trung trực tuyến đã góp phần nhen nhóm lại quan hệ cá nhân giữa hai nhà lãnh đạo, củng cố nền tảng để cải thiện quan hệ trong tương lai.
Biến thể Omicron đã được đặt tên như thế nào?

Biến thể Omicron đã được đặt tên như thế nào?

Baoquocte.vn. Các thị trường sụt giảm, hy vọng kiểm soát đại dịch Covid-19 mờ đi và một cái tên mới được đưa vào từ điển đại dịch: Omicron.
Thăng trầm Dòng chảy phương Bắc 2

Thăng trầm Dòng chảy phương Bắc 2

Baoquocte.vn. Dòng chảy phương Bắc 2 đã và đang thổi bùng lên những lo ngại, rằng đường ống dẫn khí có thể tạo cho Moscow quá nhiều lợi thế về địa chính trị.
Vấn đề di cư tại biên giới Ba Lan-Belarus và nguy cơ khủng hoảng nhân đạo hiện hữu

Vấn đề di cư tại biên giới Ba Lan-Belarus và nguy cơ khủng hoảng nhân đạo hiện hữu

Baoquocte.vn. Cuộc khủng hoảng người di cư không chỉ diễn ra ở biên giới Ba Lan mà còn xuất hiện ở biên giới nước láng giềng của Belarus, gồm Lithuania và Latvia.
Những điểm nhấn tại COP26 và dấu ấn của Việt Nam

Những điểm nhấn tại COP26 và dấu ấn của Việt Nam

Baoquocte.vn. Hội nghị thượng đỉnh lần thứ 26 các bên tham gia Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu (COP26) kết thúc với nhiều kết quả tích cực.
Vì một cộng đồng APEC năng động và thịnh vượng

Vì một cộng đồng APEC năng động và thịnh vượng

Baoquocte.vn. Nhân Tuần lễ Cấp cao APEC 28 đang diễn ra dưới sự chủ trì của New Zealand. Báo TG&VN giới thiệu một số nét về lịch sử và hoạt động của tổ chức này.
Cuộc đua chế tạo vũ khí siêu thanh

Cuộc đua chế tạo vũ khí siêu thanh

Baoquocte.vn. Vũ khí siêu thanh đang là tâm điểm của chương trình phát triển vũ khí của các quốc gia có tiềm lực quân sự dồi dào.
Phiên bản di động