Nếu cạnh tranh Mỹ-Trung tiếp diễn, Nhật Bản cần tính toán chiến lược an ninh quốc gia và kinh tế phù hợp

Nguyệt Ánh
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Tác giả Michio Ueda* trong bài đăng trên The Diplomat nhận định, Nhật Bản đang phải tìm cách tổng hợp chiến lược an ninh quốc gia và kinh tế trong bối cảnh cạnh tranh Mỹ-Trung ngày càng gia tăng.
Nhật Bản "mắc kẹt" trong cuộc đối đầu Trung-Mỹ
Nhật Bản đang loay hoay tìm lối ra trong bối cảnh cuộc đối đầu Mỹ-Trung ngày khốc liệt. (Nguồn: Getty Images)

Một trong những tính toán chiến lược cơ bản của Nhật Bản là tận dụng sự tăng trưởng kinh tế của Trung Quốc, nhưng vẫn dựa vào Mỹ về an ninh quốc gia.

Tuy nhiên, tham vọng này đang bị đe dọa bởi cạnh tranh Mỹ-Trung kéo dài, tình trạng mà giới quan sát nhận định sẽ là điều bình thường mới.

Trong bối cảnh đó, Tokyo dường như không đủ trang bị để đối phó với những thách thức bên ngoài đang nổi lên cũng như thích ứng với sự thay đổi này trong môi trường địa chính trị, đặc biệt là về khả năng tổng hợp các mục tiêu kinh tế và an ninh quốc gia.

"Lỗ hổng" từ FEFTA

Những khó khăn mà Nhật Bản phải đối mặt trong tương lai thể hiện qua những vấn đề nổi lên xung quanh những sửa đổi gần đây đối với Đạo luật Ngoại hối và Ngoại thương (FEFTA).

Đạo luật mới được sửa đổi hồi tháng 11/2019 và được ban hành vào tháng 6/2020, trong đó quy định các nhà đầu tư nước ngoài phải được chính phủ Nhật Bản chấp thuận để nắm giữ 1% cổ phần trở lên của một tổ chức cụ thể.

Đây là mức điều chỉnh đáng kể so với ngưỡng trước đó là 10% và nhằm mục đích làm cho quy trình sàng lọc đầu tư nước ngoài của Nhật Bản chặt chẽ hơn và tương đồng hơn với các quốc gia khác như Mỹ.

Sự thay đổi lập pháp này có thể được coi là một bước đi quan trọng của Nhật Bản nhằm tránh nguy cơ biến xứ sở hoa anh đào thành một “kẻ dễ bị lợi dụng” giữa các đồng minh trong các vấn đề liên quan đến Trung Quốc.

Tuy nhiên, các sự kiện gần đây đã làm nổi bật một số kẽ hở trong đạo luật.

Đầu năm nay, Rakuten - tập đoàn của Nhật Bản hoạt động trong nhiều lĩnh vực như thương mại điện tử, dịch vụ tài chính và viễn thông di động - tiết lộ rằng, một công ty con của “gã khổng lồ” công nghệ Trung Quốc Tencent sẽ mua lại 3,65% cổ phần của tập đoàn.

Thương vụ này đã diễn ra bất chấp việc công ty con của Trung Quốc không xin phép chính phủ Nhật Bản để mua lại hơn 1% cổ phần, mặc dù Rakuten là một thực thể cụ thể theo FEFTA.

Làm cách nào họ có thể lách luật đã sửa đổi?

Được biết, công ty con của Trung Quốc đã yêu cầu một sự miễn trừ dành cho các nhà đầu tư nước ngoài không có ý định tham gia quản lý công ty mà họ mua cổ phần.

Tuy nhiên, cách họ sử dụng quyền miễn trừ rõ ràng không theo tinh thần của đạo luật sửa đổi. Đầu tư của Trung Quốc vào Rakuten, một thực thể cụ thể và là một phần của mạng lưới cơ sở hạ tầng cơ bản của Nhật Bản, chính xác là loại hình đầu tư mà đạo luật sửa đổi nhắm mục tiêu.

Mỹ từng bước siết gọng kìm thương mại kỹ thuật số đối với Trung Quốc

Mỹ từng bước siết gọng kìm thương mại kỹ thuật số đối với Trung Quốc

Những thiếu sót của FEFTA sửa đổi, đặc biệt là tập trung vào an ninh quốc gia, càng nổi lên rõ hơn qua những hành động gần đây của Toshiba, công ty điện tử hàng đầu của Nhật Bản.

Toshiba đã bị cáo buộc sử dụng đạo luật này để thao túng cơ chế quản trị doanh nghiệp.

Một bản tin cho biết, tại cuộc họp cổ đông hồi tháng 7/2020, Toshiba đã cố gắng từ chối các đề xuất của cổ đông do các nhà đầu tư hoạt động nước ngoài đưa ra, với lý do không nhận thấy có vấn đề an ninh quốc gia bị đe dọa.

Đáng lo ngại hơn, Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản (METI) đã tham gia và gây áp lực đối với các nhà đầu tư nước ngoài.

Một cuộc điều tra do các luật sư tiến hành hồi tháng 6 vừa qua kết luận rằng, các đề xuất không liên quan đến bất kỳ cân nhắc an ninh quốc gia liên quan nào, nhưng sự tham gia của METI không phù hợp với quy định của FEFTA.

Tình tiết này đặt ra câu hỏi về hiệu lực của các sửa đổi trong FEFTA khi chỉ tập trung điều chỉnh đầu tư nước ngoài liên quan đến các mối lo ngại về an ninh quốc gia.

Những nỗ lực của Nhật Bản nhằm nâng cao tính minh bạch và quản trị doanh nghiệp chắc chắn đã bị tổn hại bởi tình tiết này, cũng như việc phát hiện ban lãnh đạo Toshiba và METI đã cố gắng lợi dụng FEFTA để từ chối các đề xuất của cổ đông.

Nguy cơ bị bỏ lại phía sau

Các ví dụ trên cho thấy, Tokyo vẫn đang gặp khó khăn trong việc điều chỉnh các định hướng chính sách kinh tế và an ninh quốc gia.

Một số vấn đề an ninh quốc gia nhất định đã không được lồng ghép thành công vào chính sách kinh tế của đất nước, khiến Nhật Bản bị tụt hậu vài bước so với các đồng minh và đối tác .

Người ta có thể lập luận rằng, hai lĩnh vực này không chỉ "lệch pha" mà còn xung đột, với việc an ninh quốc gia bị lợi dụng để phá hoại quản trị doanh nghiệp, gây tổn hại đến uy tín của Nhật Bản trên trường quốc tế.

Điều này không chỉ có khả năng gây nguy hiểm cho an ninh quốc gia của Nhật Bản, mà còn có thể làm suy yếu thị trường của nước này và không khuyến khích đầu tư nước ngoài.

Tin liên quan
Khinh hạm Bayern của Đức đến Biển Đông: Kết cấu tàu chiến có gì đặc biệt? Khinh hạm Bayern của Đức đến Biển Đông: Kết cấu tàu chiến có gì đặc biệt?

Mặc dù có thể dễ dàng đổ lỗi cho các sửa đổi của FEFTA đã gây ra những rắc rối này, nhưng các vấn đề mà Nhật Bản phải đối mặt là cơ bản hơn.

Nhật Bản hiện không có chiến lược nào để giải quyết các mối lo ngại về an ninh quốc gia và kinh tế, và chính phủ cũng không có cơ cấu hoạt động để thực hiện một chiến lược như vậy ngay cả khi chiến lược đó tồn tại.

Các nhà hoạch định chính sách an ninh và kinh tế làm việc tách biệt trong các lĩnh vực riêng biệt, và những nỗ lực nhằm gắn kết hai lĩnh vực này với nhau chỉ được thực hiện một cách hời hợt.

Vì vậy, để tiến lên, cần phải thu hút nhân tài từ khu vực tư nhân sang khu vực công. Với cách này, chính phủ sẽ là nơi nhiều quan điểm và ý kiến khác nhau có thể đưa ra một cách tiếp cận thống nhất đối với an ninh quốc gia và nền kinh tế.

Nhật Bản đang ở ngã ba đường, và việc "không hành động" không phải là một lựa chọn.

Trong kỷ nguyên đối đầu Mỹ-Trung, Nhật Bản phải học cách thích nghi với bối cảnh địa chính trị luôn thay đổi, nếu không, đất nước mặt trời mọc sẽ có nguy cơ bị bỏ lại phía sau.


*Michio Ueda là cựu Phó Chủ tịch của Nhóm kinh doanh địa chiến lược tại EY-Parthenon. Ông nhận bằng Thạc sỹ chuyên ngành Nghiên cứu Đông Nam Á tại Đại học Wisconsin-Madison. Trước đây, ông từng làm việc trong Bộ Quốc phòng Nhật Bản và Tập đoàn Tư vấn Boston.

Mỹ 'thái độ' với tuyên bố chủ quyền trên biển của Nhật Bản, tiện thể cảnh cáo luôn Trung Quốc

Mỹ 'thái độ' với tuyên bố chủ quyền trên biển của Nhật Bản, tiện thể cảnh cáo luôn Trung Quốc

Ngày 5/4, Hạm đội 7 của Hải quân Mỹ đã tiến hành hoạt động tự do hàng hải ở vùng biển phía Tây Nam Nhật ...

Nhật Bản: Em trai Thủ tướng Abe có thể có chân trong Nội các của ông Suga?

Nhật Bản: Em trai Thủ tướng Abe có thể có chân trong Nội các của ông Suga?

TGVN. Ông Nobuo Kishi, em trai của Thủ tướng Abe Shinzo, có thể sẽ trở thành Bộ trưởng Quốc phòng mới của Nhật Bản.

(theo The Diplomat)

Bài viết cùng chủ đề

Cạnh tranh Mỹ-Trung Quốc

Đọc thêm

Angelina Jolie xinh đẹp và rạng rỡ cùng con út mua sắm trên phố

Angelina Jolie xinh đẹp và rạng rỡ cùng con út mua sắm trên phố

Baoquocte.vn. Knox - con trai út của minh tinh Angelina Jolie và tài tử Brad Pitt - gây chú ý với vóc dáng cao lớn gần bằng cô, gương mặt khôi ...
Thụy Sỹ: Mực nước các hồ xuống thấp kỷ lục do nắng nóng

Thụy Sỹ: Mực nước các hồ xuống thấp kỷ lục do nắng nóng

Baoquocte.vn. Thụy Sỹ thông báo mực nước các hồ ở miền Đông, miền Trung và miền Nam nước này đã xuống mức thấp kỷ lục do thời tiết mùa Hè nắng ...
Đối mặt với 'mưa' trừng phạt từ phương Tây, kinh tế Nga 'lúng túng chứ không sụp đổ'?

Đối mặt với 'mưa' trừng phạt từ phương Tây, kinh tế Nga 'lúng túng chứ không sụp đổ'?

Baoquocte.vn. Nền kinh tế Nga suy giảm trong quý II/2022 - ba tháng đầu tiên kể từ khi nước này tiến hành chiến dịch quân sự đặc biệt tại Ukraine.
XSMB 17/8, trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay 17/8/2022. dự đoán XSMB thứ 4

XSMB 17/8, trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay 17/8/2022. dự đoán XSMB thứ 4

Baoquocte.vn. XSMB 17/8. trực tiếp xổ số miền Bắc 17/8/2022. kết quả xổ số miền Bắc hôm nay. xổ số miền Bắc thứ 4. xổ số hôm nay 17/8. SXMB 17/8/2022.
Nâng cao hiệu quả hợp tác thương mại gạo với các đối tác châu Phi

Nâng cao hiệu quả hợp tác thương mại gạo với các đối tác châu Phi

Baoquocte.vn. Ngày 16/8, Bộ Ngoại giao đã tổ chức Tọa đàm 'Nâng cao hiệu quả hợp tác thương mại gạo với các đối tác châu Phi' theo hình thức trực tiếp ...
XSMN 17/8, trực tiếp kết quả xổ số miền Nam hôm nay thứ 4 17/8/2022. xổ số hôm nay 17/8

XSMN 17/8, trực tiếp kết quả xổ số miền Nam hôm nay thứ 4 17/8/2022. xổ số hôm nay 17/8

Baoquocte.vn. XSMN 17/8. xổ số hôm nay 17/8. trực tiếp kết quả xổ số miền Nam 17/8/2022. xổ số hôm nay ngày 17 tháng 8. XSMN thứ 4. xo so mien ...
Sao Việt: Lý Nhã Kỳ đẹp xuất sắc với đầm trắng, Hồ Ngọc Hà siêu gợi cảm

Sao Việt: Lý Nhã Kỳ đẹp xuất sắc với đầm trắng, Hồ Ngọc Hà siêu gợi cảm

Baoquocte.vn. Lý Nhã Kỳ và nhiều sao Việt trẻ trung, xinh đẹp trong những chiếc đầm trắng tinh khôi, bất ngờ với trang phục của Hồ Ngọc Hà.
Doanh nhân và Cuộc sống số 46/2022: Nhà thiết kế Quỳnh Paris - Giá trị để lại cho đời quan trọng hơn danh tiếng

Doanh nhân và Cuộc sống số 46/2022: Nhà thiết kế Quỳnh Paris - Giá trị để lại cho đời quan trọng hơn danh tiếng

Baoquocte.vn. Câu chuyện đầy đủ của NTK Quỳnh Paris có trong Doanh nhân và Cuộc sống số 46 sẽ phát trên Quốc tế tv vào lúc 9h00 ngày 25/8.
Anh: Tiền lương 'mất giá', lạm phát đạt đỉnh nhiều thập niên

Anh: Tiền lương 'mất giá', lạm phát đạt đỉnh nhiều thập niên

Baoquocte.vn. Tỷ lệ thất nghiệp tại Anh vẫn ở gần mức thấp nhất trong vòng 50 năm qua, trong khi giá trị tiền lương lại trên đà giảm kỷ lục.
XSMT 17/8, trực tiếp kết quả xổ số miền Trung hôm nay thứ 4 ngày 17/8/2022. SXMT 17/8/2022

XSMT 17/8, trực tiếp kết quả xổ số miền Trung hôm nay thứ 4 ngày 17/8/2022. SXMT 17/8/2022

Baoquocte.vn. XSMT 17/8. trực tiếp xổ số miền Trung 17/8/2022. kết quả xổ số miền Trung hôm nay. xổ số miền Trung thứ 4. xổ số hôm nay 17/8/2022. SXMT 17/8
EU và Indonesia lần đầu tiên làm điều này, gửi thông điệp về Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương

EU và Indonesia lần đầu tiên làm điều này, gửi thông điệp về Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương

Baoquocte.vn. Liên minh châu Âu (EU), Indonesia đã tiến hành tập trận hải quân chung đầu tiên trên biển Arab, nêu thông điệp về Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương.
Hàn Quốc hối thúc Triều Tiên phản hồi về một sự đánh đổi 'táo bạo'

Hàn Quốc hối thúc Triều Tiên phản hồi về một sự đánh đổi 'táo bạo'

Baoquocte.vn. Hàn Quốc muốn giúp Triều Tiên tái thiết kinh tế để đổi lấy các bước phi hạt nhân hóa Bán đảo Triều Tiên.
Singapore, Indonesia diễn tập hải quân chung, tăng cường chống lại các mối đe dọa dưới nước

Singapore, Indonesia diễn tập hải quân chung, tăng cường chống lại các mối đe dọa dưới nước

Baoquocte.vn. Hơn 230 binh sĩ thuộc hải quân Singapore và Indonesia đã tham gia cuộc tập trận quân sự song phương, mang tên Joint Minex Pandu.
Bị FBI thu hồi tài liệu tuyệt mật tại nhà riêng, cựu Tổng thống Trump có khả năng vi phạm Đạo luật Gián điệp?

Bị FBI thu hồi tài liệu tuyệt mật tại nhà riêng, cựu Tổng thống Trump có khả năng vi phạm Đạo luật Gián điệp?

Baoquocte.vn. Do các tài liệu mà FBI thu giữ tại khu nghỉ dưỡng Mar-a-Lago, cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump đang bị điều tra vì vi phạm Đạo luật Gián điệp.
Pakistan: Xe buýt va chạm xe bồn chở dầu, 20 người thiệt mạng

Pakistan: Xe buýt va chạm xe bồn chở dầu, 20 người thiệt mạng

Baoquocte.vn. Một vụ tai nạn giao thông nghiêm trọng đã xảy ra tại Pakistan, khiến ít nhất 20 người thiệt mạng và 6 người bị thương.
Mỹ sẽ nêu quan điểm về JCPOA với EU, chưa vội gỡ trừng phạt Iran

Mỹ sẽ nêu quan điểm về JCPOA với EU, chưa vội gỡ trừng phạt Iran

Baoquocte.vn. Mỹ nhấn mạnh ngay cả khi đàm phán JCPOA thành công, Washington vẫn tiếp tục đối mặt với các mối đe dọa của IRGC.
Mỹ tìm lại ‘hào quang’ ở châu Phi

Mỹ tìm lại ‘hào quang’ ở châu Phi

Baoquocte.vn. Châu Phi giờ đây đang trở thành tâm điểm mới trong cạnh tranh địa-chiến lược, địa kinh tế giữa các nước lớn.
Châu Âu: Để Đông về bớt lạnh

Châu Âu: Để Đông về bớt lạnh

Baoquocte.vn. Trước viễn cảnh nguồn cung khí đốt bị gián đoạn, giữa mùa Hè nắng nóng, Liên minh châu Âu đang gấp rút triển khai kế hoạch ứng phó với mùa Đông.
Mỹ tiêu diệt trùm khủng bố Al-Qaeda: Vừa mừng vừa lo

Mỹ tiêu diệt trùm khủng bố Al-Qaeda: Vừa mừng vừa lo

Baoquocte.vn. Việc Mỹ tiêu diệt thủ lĩnh Al-Qaeda đã giáng đòn vào chủ nghĩa khủng bố, song cũng cho thấy thực tế đáng ngại cùng một số tác động tới Mỹ và khu vực.
Cuộc đua ngầm dưới Thái Bình Dương

Cuộc đua ngầm dưới Thái Bình Dương

Baoquocte.vn. Những năm gần đây, châu Á-Thái Bình Dương trở thành nơi cạnh tranh ảnh hưởng giữa các nước lớn.
Tâm điểm mới trong cạnh tranh chiến lược Nga-Mỹ

Tâm điểm mới trong cạnh tranh chiến lược Nga-Mỹ

Baoquocte.vn. Trong hai tuần qua, Trung Đông bỗng nổi lên thành điểm quan tâm đặc biệt của dư luận với chuyến thăm của Tổng thống Mỹ Biden và Tổng thống Nga Putin.
Tổng thống Indonesia thăm Trung Quốc: Thân thiết trong thận trọng

Tổng thống Indonesia thăm Trung Quốc: Thân thiết trong thận trọng

Baoquocte.vn. Quan hệ hợp tác thương mại và đầu tư giữa Indonesia và Trung Quốc khăng khít vẫn chưa thể khiến hai bên bớt thận trọng ở các vấn đề cốt lõi.
Cam kết ‘Net zero’ và giải pháp cho khu vực Đông Á

Cam kết ‘Net zero’ và giải pháp cho khu vực Đông Á

Baoquocte.vn. Các quốc gia đang gấp rút đặt ra các mục tiêu về 'Net zero' nhằm nhanh chóng thích ứng với tình hình biến đổi khí hậu.
Nhìn lại UNCLOS sau 40 năm

Nhìn lại UNCLOS sau 40 năm

Baoquocte.vn. PGS. TS, Đại sứ Nguyễn Hồng Thao đánh giá về tầm quan trọng của UNCLOS 1982 trong lịch sử phát triển luật biển quốc tế.
Xu hướng thúc đẩy năng lượng tái tạo trên thế giới

Xu hướng thúc đẩy năng lượng tái tạo trên thế giới

Baoquocte.vn. Việc nhiều quốc gia trên thế giới đang tích cực chuyển dịch sang năng lượng tái tạo khiến bản đồ năng lượng toàn cầu bị thay đổi đáng kể.
Vĩnh biệt ‘người bạn lớn’ của Việt Nam

Vĩnh biệt ‘người bạn lớn’ của Việt Nam

Baoquocte.vn. Sự ra đi đột ngột của cựu Thủ tướng Nhật Bản Abe Shinzo đã tạo ra một cơn sốc với không chỉ với đất nước Nhật Bản mà với cả thế giới.
Chính sách của các nước về kinh tế xanh và kinh nghiệm cho Việt Nam

Chính sách của các nước về kinh tế xanh và kinh nghiệm cho Việt Nam

Baoquocte.vn. Việc học hỏi kinh nghiệm của các quốc gia có thể giúp Việt Nam tạo ra những chuyển biến ấn tượng trong việc phát triển kinh tế xanh.
‘Kỷ nguyên Marcos’ mới của Philippines

‘Kỷ nguyên Marcos’ mới của Philippines

Baoquocte.vn. Ngày 30/6, ông Ferdinand Romualdez Marcos Jr. đã chính thức tuyên thệ nhậm chức Tổng thống Philippines, đánh dấu sự chuyển mình mới của quốc gia này.
Phiên bản di động