| TIN LIÊN QUAN | |
 | Covid-19 và bầu cử Mỹ: Rủi ro bất ngờ |
| Bầu cử Mỹ: Siêu thứ Ba và cuộc đua song mã |
 |
| Cựu Phó Tổng thống Mỹ Joe Biden phát biểu sau chiến thắng đêm 10/3. (Nguồn: AP) |
Ngày 3/3, đảng Dân chủ đã tổ chức bầu cử sơ bộ ứng cử viên Tổng thống ở 14 bang. Cuộc bầu cử lần này quyết định 1/3 số đại biểu trên toàn quốc nên được gọi là ngày “Siêu thứ Ba”. Cựu Phó Tổng thống Joe Biden không được đánh giá cao bởi tiền tranh cử gần như cạn kệt, từng thất bại tại 3 bang trong cuộc bầu cử sơ bộ đầu tiên. Tuy vậy, ông đã lập kỳ tích đảo ngược tình thế, giành chiến thắng ở 10/14 bang, gồm cả bang Texas. Sau ngày “Siêu thứ Ba”, với 664 phiếu đại biểu, ông đã vượt qua 574 phiếu của đối thủ là Thượng nghị sĩ bang Vermont Bernie Sanders.
Chuyển bại thành thắng
Về nhân tố ngắn hạn, cuộc lội ngược dòng của ông có thể bắt đầu từ cuộc bầu cử sơ bộ ở bang Nam Carolina ngày 29/2.
Trước cuộc bầu cử “Siêu thứ Ba” một tuần, nhiều người cho rằng ông Biden sẽ giành thắng lợi ở bang có nhiều người gốc Phi, nhưng hầu hết mọi người không đánh giá cao về ông. Trước cuộc bầu cử 3 ngày, Hạ nghị sĩ gốc Phi James Clyburn có bài phát biểu ủng hộ nhiệt tình ông Biden, đây được coi là lời kêu gọi ông Biden dồn sức trở lại. Trong bài phát biểu này, Hạ nghị sỹ James đã kêu gọi cử tri ủng hộ ông Biden: “Chúng ta không cần làm cho nước Mỹ vĩ đại trở lại – quốc gia này đã vĩ đại, chúng ta cần mọi người được hưởng lợi từ đó, từ giáo dục, y tế đến nhà ở, không có một nhân vật nào nỗ lực hơn ông Biden về vấn đề này. Tôi lo ngại đối với tiền đồ nước ta, lo ngại cho các con gái của tôi. Chúng ta phải xây dựng lại danh dự và được tôn trọng, ông Biden chuẩn bị tốt hơn và có tư cách hơn bất kỳ ai”. 3 ngày sau, ông Biden giành thắng lợi áp đảo ở bang Nam Carolina.
Chiến thắng áp đảo của Biden ở Nam Carolina khiến hai ứng cử viên phe ôn hòa là Pete Buttigieg và Amy Klobuchar từ bỏ cuộc đua, chuyển sang hỗ trợ ông Biden. Tuy Barack Obama chưa công khai ủng hộ phó tướng của mình, có nguồn tin cho biết một số người thân thiết với ông đã phát đi tín hiệu đến những người ủng hộ ông Biden rằng “đã đến lúc ủng hộ ông Biden”. Tất cả những điều này đã đem lại cho Biden động lực, ông đã lấy lại đà, giành thắng lợi ở 10 bang, trong đó một số bang thậm chí ông chưa đầu tư nhiều sức người sức của.
Xem xét nhân tố trung và dài hạn, cú lội ngược dòng của ông Biden không chỉ là vận may. Ban đầu, đảng Dân chủ có nhiều ứng cử viên, đường lối chính trị lại khác nhau, nên nhiều cử tri bối rối và giữ im lặng. Trong tình hình đó, một số ứng cử viên có đường lối chính trị cấp tiến, có ý tưởng độc đáo như Thượng nghị sĩ Bernie Sanders, Thượng nghị sĩ Elizabeth Warren, Pete Buttigieg… nổi bật và thu hút sự chú ý. Nhưng cùng với cuộc bầu cử sơ bộ ngày càng đến gần, nội bộ đảng Dân chủ nhanh chóng điều chỉnh sách lược, dần hình thành ý kiến chủ lưu từ trên xuống dưới. Nhìn chung, sự đồng thuận này có lợi cho ông Biden.
Sự đồng thuận cơ bản nhất của đảng Dân chủ là không thể để Tổng thống Trump tiếp tục thêm một nhiệm kỳ 4 năm. Khi đảng Cộng hòa đề cử ông Donald Trump là ứng cử viên Tổng thống năm 2016, nhiều người trong đảng Cộng hòa không đánh giá cao về ông Trump, nhưng để đảm bảo phe bảo thủ chiếm đa số ở Tòa án tối cao, sửa đổi lại chính sách xã hội dưới thời Tổng thống Obama, thực hiện các mục tiêu thực tế như giảm thuế…, phải gác lại bất đồng nội bộ, nhất trí ủng hộ ông Donald Trump. Tương tự như vậy, năm 2020, để đánh bại Tổng thống Trump, đảng Dân chủ phải gác lại bất đồng, ủng hộ ứng cử viên có khả năng đối đầu với ông Trump nhất.
| Tranh luận bầu cử Mỹ: Nóng hổi Covid-19 TGVN. Dịch viêm đường hô hấp cấp do virus corona (Covid-19) và phản ứng của Mỹ đã trở thành tâm điểm tranh luận trên truyền hình ... |
Có thể thấy, Biden lần này chuyển bại thành thắng là có yếu tố thiên thời, địa lợi, nhân hòa và không hề “bỗng nhiên gặp may”. Vậy liệu ông có thể giành được đề cử cuối cùng của đảng Dân chủ để tranh cử tổng thống hay không?
Trong cuộc bầu cử “Siêu thứ Ba” lần 2, Biden đã giành chiến thắng tại các bang Idaho, Michigan, Mississippi, và Misouri trong đó Michigan có nhiều phiếu bầu nhất. Điều đó có nghĩa là ông Biden hơn đối thủ Sanders trên 100 phiếu đại biểu.
Tình hình sau đó càng có lợi cho ông Biden, trong khi con đường tranh cử của đối thủ Sanders ngày càng khó khăn hơn. Dự báo sau cuộc bầu cử sơ bộ tại 4 bang Florida, Arizona, Illinois và Ohio vào 17/3, dù ông Sanders giành được số phiếu đại biểu mà ông dự kiến thì vẫn kém Biden hơn 200 phiếu đại biểu. Nhiều người dự đoán sau cuộc bầu cử sơ bộ tại bang Wisconsin ngày 7/4, ông Biden sẽ giành thắng lợi chung cuộc, chính thức được đề cử tại Đại hội toàn quốc của đảng Dân chủ vào tháng 7.
 |
| Ông Joe Biden vẫn có cơ hội chiến thắng ông Trump. (Nguồn: AP) |
Ông Biden có thể thắng Tổng thống Trump?
Hiện vẫn còn quá sớm để trả lời câu hỏi này. Các cuộc thăm dò dư luận trên toàn nước Mỹ cho thấy ông Biden và một số ứng cử viên Tổng thống khác của đảng Dân chủ đều có tỷ lệ ủng hộ cao hơn Tổng thống Trump. Nhưng nhìn lại cuộc bầu cử năm 2016, không nên dựa nhiều vào kết quả thăm dò dư luận, đặc biệt là kết quả thăm dò trên cả nước.
Thể chế bầu cử tổng thống Mỹ là cơ chế đại cử tri, thắng hay thua năm 2020 nằm ở 4 bang miền Trung Tây là Michigan, Pennsylvania, Wisconsin, và Minnesota và 3 bang mà đảng Dân chủ có thể cạnh tranh là Bắc Carolina, Arizona và Florida. Thời gian để ông Biden tạo ưu thế không còn nhiều, các cuộc thăm dò dư luận cần một khoảng thời gian nhất định mới có thể có số liệu thống kê chính xác hơn. Điều có thể khẳng định là so với đối thủ Sanders, ông Biden có thể giành được nhiều sự ủng hộ hơn tại những bang then chốt của đảng Dân chủ.
Nếu ông Biden trở thành ứng cử viên của đảng Dân chủ, những cử tri trẻ dưới 25 tuổi tích cực ủng hộ ông Sanders có thể lựa chọn không đi bỏ phiếu giống như cuộc bầu cử năm 2016. Điều này rõ ràng gây bất lợi cho ông Biden. Làm thế nào để lấy lại những lá phiếu này và những phiếu không hài lòng với ông Biden mà chuyển sang ủng hộ đảng Cộng hòa? Cương lĩnh tranh cử và tính cách ôn hòa, lập trường trung lập của ông Biden có thể giúp ông giành được phiếu bầu của cử tri độc lập hay không? Những người thuộc đảng Cộng hòa không hài lòng với chính sách cực đoan và đạo đức cá nhân của ông Trump có chuyển sang ủng hộ Biden hay không? Đó là những câu hỏi vẫn chưa có lời đáp cho tới thời điểm hiện tại.
Ông Trump đã cầm quyền được hơn 3 năm, nhận được sự ủng hộ trung thành chưa từng có của những người thuộc đảng Cộng hòa. Tất cả các cuộc thăm dò dư luận đều cho thấy trên 80% thành viên đảng Cộng hòa ủng hộ ông tái đắc cử. Điều này khác xa với việc ông Biden rất vất vả mới có thể trở thành ứng cử viên của đảng Dân chủ. Nhóm vận động tranh cử cho ông Trump đã quyên góp được 80 triệu USD trong 10 tháng gần đây; còn trước ngày “Siêu thứ Ba”, nhóm vận động tranh cử của ông Biden chỉ quyên góp được số tiền rất ít.
Ngoài ra, nhóm vận động tranh cử của ông Trump có nhiều người rất tài giỏi, sớm tạo được thanh thế tranh cử mang tầm chiến lược, cộng thêm sự ủng hộ toàn lực của Fox và rất nhiều phương tiện truyền thông bảo thủ khác, chỉ trích đối thủ một cách chính xác, gây thiệt hại lớn, nắm chắc cơ hội tốt để tấn công, chiếm ưu thế trước đối thủ. Nhóm vận động tranh cử của ông Biden kém xa nhóm của ông Trump trong những lĩnh vực đó. Do đó, chưa rõ liệu ông Biden có thể vừa giành được ghế ứng cử viên duy nhất của đảng Dân chủ, lại vừa khắc phục nhanh khiếm khuyết hay không.
| Bầu cử Mỹ: Mới thức, chưa tỉnh TGVN. Bầu cử sơ bộ Ngày Siêu thứ Ba ở Mỹ vừa qua không hổ với danh nghĩa và hiệu ứng của nó, ít nhất ... |
Tuy nhiên, ông Trump cũng không nắm chắc phần thắng. Những người ủng hộ ông có thể chia làm hai nhóm, lý do ủng hộ ông tái đắc cử cũng khác nhau: Một là nhóm những người ủng hộ trung thành, cho dù chuyện gì xảy ra vẫn ủng hộ ông, bởi vì chỉ khi ông tái đắc cử, họ mới có thể tăng cường hơn nữa đa số phiếu ở Toà án tối cao và đề cử nhiều người có lập trường bảo thủ hơn làm thẩm phán của Tòa án tối cao, thúc đẩy việc đặt chính sách của phe bảo thủ lên trên các lĩnh vực như tôn giáo, giữ nguyên quyền sở hữu súng, giáo dục, quản lý và kiểm soát chính phủ. Hai là những người thực dụng. Mấy năm qua, kinh tế Mỹ có biểu hiện tốt, thị trường chứng khoán liên tục tạo mức cao kỷ lục, tỷ lệ thất nghiệp giảm mạnh, cộng thêm các biện pháp như giảm thuế..., đối với họ, lợi ích họ nhận được từ việc ông Trump tiếp tục cầm quyền đã vượt trên sự không hài lòng về đạo đức cá nhân hoặc phong cách cầm quyền của ông.
Tuy nhiên, chính vì điều này mà “gót chân Achilles” của ông Trump trong chiến dịch tái tranh cử cũng lộ rõ, đó là kinh tế Mỹ. Chỉ khi kinh tế Mỹ duy trì phát triển tốt trước ngày bầu cử, ông Trump mới có nhiều khả năng giành chiến thắng. Tuy nhiên, kinh tế Mỹ đã suy giảm sau 11 năm tăng trưởng liên tục, cộng thêm với cuộc khủng hoảng do dịch Covid-19 và cuộc chiến giá dầu ngày càng leo thang hiện nay đang đe dọa nền kinh tế Mỹ. Ông Trump luôn công bố những tin tức tốt, nhưng nếu xử lý không đúng cách những tác động bất lợi, có thể sẽ khiến ông phải trả giá lớn về chính trị. Thành hay bại đều do mình ông quyết định. Xét theo ý nghĩa này, cho dù ông Biden trở thành ứng cử viên của đảng Dân chủ để tranh giành chức tổng thống với ông Trump thì đó sẽ là cuộc chiến khó khăn, nhưng ông Biden vẫn có cơ hội chiến thắng.
