Quả bóng nhỏ xoay chuyển quả bóng lớn

Theo dõi TGVN trên
Bốn mươi lăm năm trước đây, những căng thẳng trong chiến tranh lạnh giữa Mỹ và Trung Quốc đã được giảm bớt nhờ một công cụ. Đó là ngoại giao bóng bàn.

Ngày 10/4/1971, đội tuyển bóng bàn Mỹ đã có chuyến thăm dài ngày tới Trung Quốc, trở thành nhóm người Mỹ đầu tiên tới quốc gia Đông Bắc Á này trong hơn 20 năm. Chuyến đi của họ đã mở đường cho một cuộc đối thoại mới giữa hai nước, dẫn đến chuyến thăm Trung Quốc của Tổng thống Richard Nixon vào năm 1972.

Bài viết mới đây trên trang history.com nhìn lại vai trò của ngoại giao bóng bàn trong giai đoạn lịch sử này.

Cơ hội chính trị từ... bóng bàn

Nhiều năm liền sau thành công của cuộc cách mạng Trung Quốc do Đảng Cộng sản tiến hành dưới sự lãnh đạo của Chủ tịch Mao Trạch Đông vào năm 1949, quan hệ giữa Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa và Hợp chúng quốc Hoa Kỳ đã bị phủ bóng đen bởi những khác biệt về ý thức hệ trong Chiến tranh Lạnh, cấm vận thương mại và sự im lặng ngoại giao.

Bước sang những năm cuối thập niên 1960, đầu thập niên 1970, cục diện quốc tế có nhiều thay đổi. Tam giác quan hệ Mỹ - Xô - Trung dần hình thành. Mỹ muốn tận dụng vai trò của Trung Quốc để kiềm chế Liên Xô, trong khi Trung Quốc tìm cách “đi” với Mỹ để khẳng định vai trò trên trường quốc tế, làm đối trọng với quan hệ Xô - Trung. Từ năm 1971, cả hai quốc gia bắt đầu tìm cách đối thoại. Liên minh Trung - Xô hình thành và phát triển trong suốt những năm 1950 và 1960 xuất hiện rạn nứt, căng thẳng và dẫn đến một loạt các vụ đụng độ biên giới đẫm máu. Mao Chủ tịch tin rằng mối quan hệ với người Mỹ là một sự răn đe đối với người Nga. Tổng thống Hoa Kỳ Richard Nixon, trong khi đó, đã thực hiện chính sách kết giao với Trung Quốc như là một ưu tiên hàng đầu của chính quyền. Ngay từ năm 1967, ông đã hình thành ý tưởng trên khi viết: "Đơn giản là chúng tôi không đủ khả năng để cô lập Trung Quốc mãi mãi bên ngoài cộng đồng các quốc gia”.

qua bong nho xoay chuyen qua bong lon
Tổng thống Nixon gặp Chủ tịch Mao Trạch Đông. (Ảnh: Public Domain)

Hai nước đã mở kênh thông tin liên lạc bí mật. Nhưng đột phá chỉ thực sự bắt đầu sau một cuộc gặp gỡ giữa những vận động viên bóng bàn. Trong giải đấu bóng bàn thế giới năm 1971 tại Nagoya, Nhật Bản, tay vợt Mỹ Glenn Cowan 19 tuổi đã lên chiếc xe buýt chở đội tuyển quốc gia Trung Quốc. Hầu hết người Trung Quốc đã nhìn người Mỹ này với sự nghi ngờ, nhưng tuyển thủ số một của đội Trung Quốc Zhuang đã tiến đến bắt tay Cowan và nói chuyện với anh ta qua một thông dịch viên. Thậm chí Zhuang còn tặng Cowan bức tranh lụa vẽ núi Hoàng Sơn của Trung Quốc.

Một ngày sau Cowan đã đáp lại cử chỉ trên bằng cách tặng Zhuang chiếc áo T-shirt có in biểu tượng hòa bình và lời bài hát nổi tiếng của ban nhạc The Beatles "Let It Be". Các nhiếp ảnh gia chụp được các khoảnh khắc này và thiện ý bất ngờ giữa hai đội đã nhanh chóng trở thành chủ đề của giải đấu.

Ban đầu, Zhuang và các đồng đội đến giải vô địch bóng bàn năm 1971 với tinh thần “quán triệt” là phải tránh tiếp xúc với người Mỹ. Nhưng sau khi biết được sự kiện trên, với nhãn quan chính trị nhạy bén của mình, Mao Chủ tịch nhận thấy đây là một cơ hội chính trị. "Zhuang không chỉ là một cầu thủ bóng bàn tốt", ông nhận định, "mà còn là một nhà ngoại giao giỏi".

Vài ngày sau, khi đội tuyển Mỹ chuẩn bị rời Nagoya, Mao Chủ tịch đã bất ngờ mời đoàn thăm Trung Quốc. Đội tuyển Mỹ đã nhận lời sau khi xin ý kiến Đại sứ quán Mỹ. Trong hồi ký của mình, Tổng thống Nixon đã viết "Tôi cũng ngạc nhiên nhưng tôi hài lòng. Tôi chưa bao giờ nghĩ rằng sáng kiến Trung Quốc sẽ trở thành hiện thực trong hình thức của một đội bóng bàn".

Chuyến thăm lịch sử bắt đầu vào ngày 10/4/1971, khi 15 tay vợt Mỹ, các quan chức đội bóng và người thân vượt qua một cây cầu từ Hongkong vào Trung Quốc. Khi đến dự giải bóng bàn, họ không nghĩ chỉ một vài ngày sau đó, họ đã vô tình trở thành các nhà ngoại giao Mỹ quan trọng nhất trên hành tinh.

qua bong nho xoay chuyen qua bong lon
Đoàn bóng bàn Mỹ tham quan Vạn Lý Trường Thành, tháng 4/1971. (Ảnh AFP)

Đoàn Mỹ đã dành 10 ngày đi tham quan nhiều thắng cảnh du lịch của Trung Quốc như Quảng Châu, Bắc Kinh, Thượng Hải… "Tất cả mọi thứ khác với những gì tôi từng thấy", cầu thủ Tim Boggan sau đó nói với tờ New York Times. Họ đã được đối xử như những quan chức cao cấp, được chăm sóc và thết đãi chu đáo. Tuy nhiên, nỗi ám ảnh về Chiến tranh Lạnh vẫn luôn hiện hữu khi các bức tượng, tranh cổ động, áp phích, loa phóng thanh ầm ĩ, quân nhạc dường như ở khắp mọi nơi. Trong một điểm dừng chân, đội trưởng Graham Steenhoven nhận thấy rằng một áp phích "chào mừng đội bóng Mỹ” được treo trên một bức tường sơn dòng chữ "Đả đảo đế quốc Mỹ và bọn tay sai!"

Hiệu ứng ngoại giao

Cùng với chuyến thăm Vạn Lý Trường Thành, nghỉ tại Sơn trang nghỉ mát Thừa Đức và xem một vở opera cách mạng, các tay vợt Mỹ cũng tham gia các trận đấu bóng bàn được tổ chức với khẩu hiệu "Tình bạn là trên hết, thi đấu là thứ yếu”. "Tôi biết tôi không chỉ chơi bóng ở đây," Zheng Minzhi, một tay vợt Trung Quốc trả lời phỏng vấn của tờ New York Times, "mà quan trọng hơn, để đạt được những gì không thể đạt được thông qua các kênh ngoại giao thông thường".

Có nhiều yếu tố thúc đẩy Trung Quốc xem xét lại mối quan hệ với Mỹ. Giới lãnh đạo Trung Quốc hy vọng rằng các mối quan hệ gần gũi hơn với Mỹ sẽ giúp cho Trung Quốc tạo nên một thế đối trọng trong mối quan hệ với Nga. Đảng Cộng sản cũng lên tiếng cáo buộc rằng Liên Xô đang dần xa rời tư tưởng Mác xít. Ngoài ra, lợi ích thương mại với Mỹ cũng là một nhân tố thúc đẩy Trung Quốc tái thiết lập quan hệ ngoại giao với Mỹ. (history.com)

Hoạt động nổi bật trong chuyến đi là hai đội đã được tiếp kiến Thủ tướng Trung Quốc Chu Ân Lai tại Đại lễ đường Bắc Kinh. Ông Chu đã chúc mừng các tay vợt đã mở "một chương mới trong quan hệ hai nước".

Ngày 17/4, đội tuyển bóng bàn Mỹ rời Trung Quốc. Đến lúc đó, "bóng bàn vòng quanh thế giới", như tạp chí Time miêu tả, đã mang lại thành quả ngoại giao. Vào ngày 14, cùng ngày mà các tay vợt Mỹ tiếp kiến Thủ tướng  Chu Ân Lai, Tổng thống Nixon đã tuyên bố Hoa Kỳ nới lỏng lệnh cấm đi lại và cấm vận thương mại đối với Trung Quốc. Chính phủ hai nước sẽ sớm nối lại thông tin liên lạc. Tháng 7 cùng năm đó, Cố vấn An ninh Quốc gia Hoa Kỳ Henry Kissinger đã bí mật tới thăm Bắc Kinh.

Các hiệu ứng gợi về những gì được biết đến như là "ngoại giao bóng bàn" tiếp tục diễn ra năm sau đó. Để đáp lại các chuyến đi của phía Mỹ, Trung Quốc đã cử đội tuyển bóng bàn thực hiện một tour du lịch tới tám thành phố của Mỹ. Các hoạt động đó đã mở ra chuyến thăm của Tổng thống Richard Nixon tháng 2/1972 đến Cộng hoà Nhân dân Trung Hoa, đánh dấu lần đầu tiên trong lịch sử một tổng thống Mỹ tới Trung Quốc đại lục. Là một phần trong tám ngày mà Nixon gọi là "tuần lễ thay đổi thế giới", Tổng thống Nixon đã gặp Thủ tướng Chu Ân Lai và Chủ tịch Mao Trạch Đông, bước đầu tiên hướng tới bình thường hóa quan hệ hai nước. Viết về các sự kiện này, Nixon lưu ý rằng các nhà lãnh đạo Trung Quốc "đã hứng thú đặc biệt khi nói với tôi rằng cuộc trao đổi của các đội bóng bàn đã bắt đầu bước đột phá trong quan hệ của chúng tôi". “Những quả bóng nhỏ", Nixon nói, "đã xoay chuyển quả bóng lớn".

Đình Hùng (theo history.com)

Đọc thêm

Ukraine: Một phần đáng kể khí đốt Nga đã được thay thế tại EU; châu Âu bắt đầu mua điện của Kiev

Ukraine: Một phần đáng kể khí đốt Nga đã được thay thế tại EU; châu Âu bắt đầu mua điện của Kiev

Baoquocte.vn. Ngày 30/6, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky thông báo, nước này bắt đầu xuất khẩu điện cho Liên minh châu Âu (EU) qua Romania.
Bộ Ngoại giao tổ chức hội nghị tập huấn công tác kiểm toán nội bộ

Bộ Ngoại giao tổ chức hội nghị tập huấn công tác kiểm toán nội bộ

Baoquocte.vn. Ngày 30/6, tại Trụ sở Bộ Ngoại giao diễn ra Hội nghị tập huấn, hướng dẫn triển khai công tác kiểm toán nội bộ tại Bộ Ngoại giao.
Các cam kết của Việt Nam tại COP26 thể hiện quyết tâm ứng phó với biến đổi khí hậu

Các cam kết của Việt Nam tại COP26 thể hiện quyết tâm ứng phó với biến đổi khí hậu

Baoquocte.vn. Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ hoan nghênh G7 lựa chọn Việt Nam là 1 trong 3 nước ưu tiên hỗ trợ để thúc đẩy quá trình chuyển đổi ...
Australia nói luật quốc tế về Biển Đông là 'vấn đề nguyên tắc', Nhật Bản-Philippines cam kết duy trì trật tự hàng hải dựa trên luật lệ

Australia nói luật quốc tế về Biển Đông là 'vấn đề nguyên tắc', Nhật Bản-Philippines cam kết duy trì trật tự hàng hải dựa trên luật lệ

Baoquocte.vn. Australia nhấn mạnh, cần tuân thủ luật pháp quốc tế, các quy tắc quốc tế và Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển liên quan vấn đề Biển Đông.
Chuyên gia Nga dự báo thời điểm vũ khí siêu thanh của Mỹ xuất hiện

Chuyên gia Nga dự báo thời điểm vũ khí siêu thanh của Mỹ xuất hiện

Baoquocte.vn. Chuyên gia Oleg Glazunov ở Hiệp hội các nhà khoa học chính trị quân sự đã nêu mốc thời gian có thể xuất hiện vũ khí siêu thanh của Lầu ...
Hàn Quốc không còn là quốc gia tiêu thụ mì ăn liền số 1 thế giới

Hàn Quốc không còn là quốc gia tiêu thụ mì ăn liền số 1 thế giới

Baoquocte.vn. Hàn Quốc đã mất ngôi vị trí dẫn đầu trong danh mục ‘quốc gia có mức tiêu thụ mì ăn liền bình quân đầu người cao nhất thế giới’.
Ukraine cử phái đoàn tới Thụy Sỹ dự hội nghị tái thiết

Ukraine cử phái đoàn tới Thụy Sỹ dự hội nghị tái thiết

Baoquocte.vn. Thủ tướng Ukraine Denys Shmygal sẽ dẫn đầu một phái đoàn đến Thụy Sỹ vào tuần tới để tham dự hội nghị quốc tế về tái thiết Ukraine.
Hôm nay (1/7), TP. Hồ Chí Minh bắt đầu tuyển sinh lớp 1, lớp 6 và mầm non

Hôm nay (1/7), TP. Hồ Chí Minh bắt đầu tuyển sinh lớp 1, lớp 6 và mầm non

Baoquocte.vn. Từ hôm nay (1/7) cho đến hết tháng 7, TP. Hồ Chí Minh bắt đầu tuyển sinh đầu cấp mầm non, lớp 1 và lớp 6.
Việt Nam đóng góp vào nỗ lực của LHQ nhằm cải thiện an toàn giao thông đường bộ

Việt Nam đóng góp vào nỗ lực của LHQ nhằm cải thiện an toàn giao thông đường bộ

Baoquocte.vn. Đại sứ Nguyễn Phương Trà nhấn mạnh, Việt Nam hoàn toàn ủng hộ việc thực hiện thập kỷ hành động 2021-2030 về an toàn giao thông đường bộ.
Hyundai Tucson 2023 dự kiến ra mắt trong tháng 7

Hyundai Tucson 2023 dự kiến ra mắt trong tháng 7

Baoquocte.vn. Hyundai Tucson 2023 sẽ được trang bị thêm hàng loạt nâng cấp mới, mẫu xe này được dự kiến sẽ được ra mắt ngay trong tháng 7.
Ukraine cử phái đoàn tới Thụy Sỹ dự hội nghị tái thiết

Ukraine cử phái đoàn tới Thụy Sỹ dự hội nghị tái thiết

Baoquocte.vn. Thủ tướng Ukraine Denys Shmygal sẽ dẫn đầu một phái đoàn đến Thụy Sỹ vào tuần tới để tham dự hội nghị quốc tế về tái thiết Ukraine.
Israel có Thủ tướng mới, giải tán Quốc hội, ấn định ngày bầu cử

Israel có Thủ tướng mới, giải tán Quốc hội, ấn định ngày bầu cử

Baoquocte.vn. Ông Yair Lapid, trước đó là Ngoại trưởng Israel, trở thành Thủ tướng của chính phủ lâm thời ít nhất cho đến khi diễn ra cuộc bầu cử quốc hội sớm.
Vụ việc Kaliningrad: Nga-EU nhất trí quan điểm, Đức ra mặt vì... Moscow?

Vụ việc Kaliningrad: Nga-EU nhất trí quan điểm, Đức ra mặt vì... Moscow?

Baoquocte.vn. EU và Nga nhất trí cần phải đưa ra một kế hoạch liên quan việc vận chuyển hàng hóa giữa lục địa Nga và vùng lãnh thổ Kaliningrad.
NATO ấn định ngày ký Nghị định thư gia nhập của Phần Lan và Thụy Điển, Thổ Nhĩ Kỳ nhắc nhở 2 nước Bắc Âu

NATO ấn định ngày ký Nghị định thư gia nhập của Phần Lan và Thụy Điển, Thổ Nhĩ Kỳ nhắc nhở 2 nước Bắc Âu

Baoquocte.vn. Tổng thư ký NATO thông báo, Nghị định thư gia nhập liên minh quân sự này của Phần Lan và Thụy Điển sẽ được ký vào ngày 5/7.
Đàm phán hạt nhân: EU bi quan, Mỹ phàn nàn Iran chẳng sốt sắng, Tehran có thái độ trái ngược

Đàm phán hạt nhân: EU bi quan, Mỹ phàn nàn Iran chẳng sốt sắng, Tehran có thái độ trái ngược

Baoquocte.vn. EU lo ngại trước nguy cơ các bên không thể đạt được thỏa thuận trong các cuộc đàm phán khôi phục thỏa thuận hạt nhân Iran năm 2015.
Tình hình miền Đông Ukraine vô cùng khó khăn, Tổng thống Zelensky gửi thông điệp tới Nga

Tình hình miền Đông Ukraine vô cùng khó khăn, Tổng thống Zelensky gửi thông điệp tới Nga

Baoquocte.vn. Thống đốc vùng Luhansk của Ukraine cho biết, tình hình tại thành phố miền Đông Lysychansk đang 'vô cùng khó khăn' do các trận pháo kích của Nga.
Thượng đỉnh G7 và NATO: Thách thức chồng thách thức

Thượng đỉnh G7 và NATO: Thách thức chồng thách thức

Baoquocte.vn. Hội nghị thượng đỉnh G7 và NATO cho thấy nỗ lực của Mỹ và phương Tây nhằm vừa đối phó Nga và thách thức mang tính hệ thống từ Trung Quốc.
Ấn Độ định hướng ngoại giao ‘đa liên kết’ để ‘tự chủ chiến lược’

Ấn Độ định hướng ngoại giao ‘đa liên kết’ để ‘tự chủ chiến lược’

Baoquocte.vn. Hàng loạt hoạt động đối ngoại của Ấn Độ những tháng qua là bước triển khai mạnh mẽ chiến lược ngoại giao của Thủ tướng Modi theo hướng “đa liên kết”.
Chi phí quân sự: Nghịch lý thời hậu Covid-19

Chi phí quân sự: Nghịch lý thời hậu Covid-19

Baoquocte.vn. Đúng vào lúc thế giới đang cần thêm những nguồn lực nhằm vực dậy nền kinh tế sau tác động của Covid-19, thì chi phí quân sự lại có xu hướng tăng.
Gió có xoay chiều tại Israel?

Gió có xoay chiều tại Israel?

Baoquocte.vn. Sự tan rã của chính phủ liên minh tại Israel là điều kiện cần, nhưng chưa đủ để đảng Likud và ông Benjamin Netanyahu trở lại nắm quyền.
Singapore-Malaysia: Không chỉ chuyện con gà

Singapore-Malaysia: Không chỉ chuyện con gà

Baoquocte.vn. Câu chuyện về lệnh cấm xuất khẩu gà của Kuala Lumpur không chỉ khiến người Singapore lo lắng.
OPEC+ và chiến thuật nhỏ giọt

OPEC+ và chiến thuật nhỏ giọt

Baoquocte.vn. Bất chấp sức ép từ Mỹ và các nước phương Tây, OPEC+ chỉ quyết định tăng sản lượng khai thác thêm 648 nghìn thùng/ngày trong tháng Bảy và tháng Tám tới.
Nhìn lại 25 năm lịch sử Hong Kong

Nhìn lại 25 năm lịch sử Hong Kong

Baoquocte.vn. Đặc khu hành chính Hong Kong (Trung Quốc), với lịch sử phát triển phức tạp, đã trải qua không ít thăng trầm để trở thành một trung tâm tài chính nhộn nhịp.
Đằng sau bức ảnh ‘Em bé Napalm’

Đằng sau bức ảnh ‘Em bé Napalm’

Baoquocte.vn. Nhắc đến tác phẩm báo chí nổi tiếng nhất trong thời chiến tranh chống Mỹ của Việt Nam, không thể không kể đến bức ảnh Em bé Napalm.
Ai là 'ngư ông đắc lợi' trong ngành công nghiệp vũ khí toàn cầu sau xung đột Nga-Ukraine?

Ai là 'ngư ông đắc lợi' trong ngành công nghiệp vũ khí toàn cầu sau xung đột Nga-Ukraine?

Baoquocte.vn. Xung đột Nga-Ukraine đang làm suy yếu ngành công nghiệp vũ khí toàn cầu. Sau cùng, Mỹ và Trung Quốc dường như là những nước hưởng lợi nhất.
Những điều bạn có thể chưa biết về Trận chiến Stalingrad

Những điều bạn có thể chưa biết về Trận chiến Stalingrad

Baoquocte.vn. Trận chiến Stalingrad không chỉ là cuộc chiến đẫm máu nhất, mà còn là trận chiến mang tính bước ngoặt trong Thế chiến II.
Nhìn lại 70 năm trị vì của Nữ hoàng Elizabeth II

Nhìn lại 70 năm trị vì của Nữ hoàng Elizabeth II

Baoquocte.vn. Nữ hoàng Elizabeth II đã trở thành một biểu tượng của nền quân chủ Anh và có thể là quân vương duy nhất của quốc gia này có Đại lễ Bạch kim.
Nữ Ngoại trưởng đầu tiên của Triều Tiên là ai?

Nữ Ngoại trưởng đầu tiên của Triều Tiên là ai?

Baoquocte.vn. Ngày 11/6, bà Choe Son-hui, một cố vấn thân cận của nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un, đã được bổ nhiệm là Bộ trưởng Ngoại giao của nước này.
Hội nghị thượng đỉnh NATO: phương Tây 'nắn gân' Nga, an ủi Ukraine, Mỹ thiết kế vòng vây chiến lược

Hội nghị thượng đỉnh NATO: phương Tây 'nắn gân' Nga, an ủi Ukraine, Mỹ thiết kế vòng vây chiến lược

Baoquocte.vn. Hội nghị thượng đỉnh vừa qua đã chứng minh sức mạnh của NATO và quyết tâm của phương Tây trước Nga trong cuộc xung đột leo thang tại Ukraine.
Nhiều chính sách mới liên quan đến 'túi tiền' của người dân Australia sẽ có hiệu lực từ 1/7

Nhiều chính sách mới liên quan đến 'túi tiền' của người dân Australia sẽ có hiệu lực từ 1/7

Baoquocte.vn. Từ ngày 1/7, nhiều chính sách mới của Australia đi vào hiệu lực như tăng lương tối thiểu, thay đổi lương hưu, giảm thuế, tăng tiền điện,...
Báo chí Campuchia lan tỏa thông điệp về tình hữu nghị truyền thống với Việt Nam

Báo chí Campuchia lan tỏa thông điệp về tình hữu nghị truyền thống với Việt Nam

Baoquocte.vn. Nhân dịp 55 năm quan hệ Việt Nam-Campuchia, truyền thông ‘xứ Chùa Tháp’ đã có nhiều bài viết lan toả thông điệp về tình hữu nghị truyền thông giữa hai nước.
Vụ việc Kaliningrad: Lithuania có lẽ không lường hết những gì Nga có thể 'phản đòn'

Vụ việc Kaliningrad: Lithuania có lẽ không lường hết những gì Nga có thể 'phản đòn'

Baoquocte.vn. Phong tỏa hoạt động vận tải hàng hóa tới tỉnh Kaliningrad của Nga, Lithuania đang đối mặt với nhiều hậu quả khó lường.
Xung đột Nga-Ukraine sẽ đi vào kịch bản tồi tệ nhất nếu NATO làm điều này

Xung đột Nga-Ukraine sẽ đi vào kịch bản tồi tệ nhất nếu NATO làm điều này

Baoquocte.vn. Trường hợp NATO triển khai máy bay không người lái tại Ukraine được dự báo sẽ đẩy xung đột Nga-Ukraine lên mức đỉnh điểm.
Quan hệ với ASEAN là trụ cột trong chính sách đối ngoại của Ấn Độ

Quan hệ với ASEAN là trụ cột trong chính sách đối ngoại của Ấn Độ

Baoquocte.vn. Hội nghị đặc biệt Ngoại trưởng ASEAN-Ấn Độ đã góp phần nâng cấp quan hệ hai bên lên tầm cao mới.
Phiên bản di động