Trào lưu mua đất nông nghiệp: Đầu tư hay thôn tính?

Các nhà nhập khẩu lương thực giàu có đang tìm kiếm các hợp đồng trị giá lớn để mua đất nông nghiệp của các quốc gia nghèo. Có người cho rằng đó là hình thức đầu tư nước ngoài sinh lợi cho cả hai bên, người khác lại cho rằng đó là hình thức “chủ nghĩa thực dân mới”.
Các nhà nhập khẩu lương thực giàu có đang tìm kiếm các hợp đồng trị giá lớn để mua đất nông nghiệp của các quốc gia nghèo. Có người cho rằng đó là hình thức đầu tư nước ngoài sinh lợi cho cả hai bên, người khác lại cho rằng đó là hình thức “chủ nghĩa thực dân mới”.

Hệ quả của khủng hoảng “kép”

Đầu năm nay, Quốc vương Saudi Arabia tổ chức lễ kỷ niệm mừng một vụ mùa mới, mẻ gạo đầu tiên thu hoạch được từ một cánh đồng ở Ethiopia. Các nhà đầu tư Saudi Arabia đã chi 100 triệu USD để trồng mỳ, lúa mạch và lúa trên mảnh đất họ thuê của Chính phủ Ethiopia. Các nhà đầu tư được miễn giảm thuế trong năm đầu tiên và có thể đưa tất cả vụ mùa thu hoạch được trở về nước. Trong khi đó, Tổ chức Lương thực thế giới (WFP) đã viện trợ 230.000 tấn lương thực từ năm 2007-2011 cho 4,6 triệu người Ethiopia đang đối mặt với nạn đói và suy dinh dưỡng.

Cách làm này của Saudi Arabia là một ví dụ về xu hướng đang nổi lên trên thế giới: các nước giàu nhưng phải nhập khẩu lương thực đang tìm cách mua đất nông nghiệp của các nước có nhiều đất “nông nhàn” nhưng không có vốn. Thay vì mua lương thực trên thị trường thế giới, các chính phủ và các công ty có thế lực chính trị lớn mua hay thuê đất nông nghiệp của nước ngoài, trồng cây lương thực và chuyển về nước. Con số hơn 20 triệu ha đất nông nghiệp ở châu Phi và Mỹ Latinh hiện đang nằm trong tay các chính phủ và công ty nước ngoài, cho thấy tình trạng “thôn tính đất đai” trên toàn cầu vốn bùng phát từ cuộc khủng hoảng lương thực năm 2008 vẫn không hề có dấu hiệu chững lại.

Trong báo cáo mang tựa đề Cú sốc lương thực toàn cầu mới đây, nhà kinh tế Jean Yves Carfantan, một cố vấn nông nghiệp tại Brazil, cho biết tính đến cuối năm 2008, Trung Quốc, Hàn Quốc, Các tiểu vương quốc Ảrập thống nhất (UEA), Nhật Bản và Saudi Arabia là 5 nước có diện tích đất trồng thuê ở nước ngoài lớn nhất, với tổng cộng hơn 7,6 triệu ha, gấp 5-6 lần diện tích đất nông nghiệp của Bỉ.

Theo một báo cáo gần đây của nhóm bảo vệ quyền lợi nông nghiệp Grain có trụ sở tại Tây Ban Nha, việc xảy ra đồng thời khủng hoảng tài chính và khủng hoảng lương thực càng làm “nóng” các vụ mua bán đất nông nghiệp trên toàn cầu. Báo cáo này cho biết, một số thoả thuận trong vấn đề này đặt ra mục tiêu thúc đẩy an ninh lương thực thông qua việc đẩy mạnh sản xuất, trong khi một số khác nhằm vào việc mở các đồn điền mang lợi như đồn điền cao su và cọ. Hai xu hướng này đã dẫn đến việc các vùng đất nông nghiệp màu mỡ của một số quốc gia nghèo đói nhất thế giới đang bị các công ty nước ngoài tư nhân hoá và hợp nhất một cách nhanh chóng. Báo cáo kết luận rằng các nước giàu đang mua lại chất màu của đất, nước và ánh nắng mặt trời của các nước nghèo để chuyển thực phẩm và nhiên liệu về theo lối thực dân kiểu mới.

Đổi đất lấy... lời hứa

Đầu tư vào đất nông nghiệp nước ngoài không phải là trào lưu mới. Trung Quốc bắt đầu thuê đất sản xuất lương thực ở Cuba và Mexico 10 năm trước và tăng cường thuê mướn đất canh tác ở châu Phi - trong đó có các thỏa thuận thuê hàng triệu héc-ta ở CHDC Congo, Zambia, Zimbabwe, Uganda, Tanzania. Hàng nghìn lao động người Trung Quốc được cử đến làm việc ở những vùng đất này.

Trong tháng 11/2008, Công ty Daewoo Logistics của Hàn Quốc đã đầu tư khoảng 6 tỷ USD để cải tạo 1,3 triệu ha đất ở Madagascar. Công ty này có kế hoạch sản xuất 4 triệu tấn ngô và 500.000 tấn dầu cọ mỗi năm. Phần lớn trong số này sẽ được vận chuyển bằng đường biển ra khỏi quốc gia vốn đã nghèo đói, vẫn phải nhận lương thực viện trợ từ WFP này.

Các nước Vùng Vịnh, trong đó có Saudi Arabia, hiện sở hữu hoặc kiểm soát đất nông nghiệp lớn nhất ở châu Phi, đặc biệt là ở Sudan. Năm 2008, Các Tiểu vương quốc Ảrập thống nhất đã đàm phán một vài thỏa thuận đất nông nghiệp với Pakistan, trong khi Qatar đã sở hữu đất ở Indonesia, Philippines, Myanmar... Tháng 8/2008, quốc gia giàu dầu mỏ Kuwait đã đồng ý cho Campuchia vay 546 triệu USD cho sản xuất nông nghiệp. Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Campuchia, Sous Yara, cho biết, nước này cũng đang trong quá trình đàm phán với Qatar, Hàn Quốc, Philippines và Indonesia về các dự án đầu tư vào nông nghiệp, trong đó có việc nhượng đất. Nếu đàm phán thành công, Campuchia có thể nhận được ít nhất 3 tỷ USD.

Tổ chức Nông Lương LHQ (FAO) và Ngân hàng Thế giới (WB) cho biết các nước châu Phi đang gần như cho không các nhà đầu tư nước ngoài các vùng đất nông nghiệp của mình để nhận được những lời hứa hẹn rất mù mờ về việc làm và cơ sở hạ tầng.

Tình trạng đầu tư ồ ạt vào đất nông nghiệp hoặc các vùng đất hoang cũng là nguyên nhân đẩy giá tăng lên chóng mặt. Những cơn sốt giá đất khiến đời sống nông dân chẳng những không được cải thiện mà còn bị đẩy đến chỗ bấp bênh. Ông Walden Bello, thuộc nhóm tư vấn luật Focus on the Global South có trụ sở tại Bangkok cho rằng, các loại thoả thuận này sẽ ngày một nhiều thêm, đẩy những người nông dân từ các vùng nông thôn tràn vào các thành phố, nơi mà cùng với suy thoái kinh tế toàn cầu, họ sẽ gia nhập đội ngũ những người thất nghiệp. Tình trạng này sẽ bùng phát mạnh mẽ ở các quốc gia có tỷ lệ nông dân mất ruộng đất cao, nơi cứ 10 nông dân thì có 7 người mất ruộng.

Điệp Hoa (Theo Economist, Finacial Times…)

Có thể bạn quan tâm

Đọc thêm

Kinh tế thế giới hậu dịch Covid-19: Mô hình phục hồi hình chữ K

Kinh tế thế giới hậu dịch Covid-19: Mô hình phục hồi hình chữ K

Mô hình chữ K thể hiện sự phân hóa trong nền kinh tế với những nhóm ngành được hưởng lợi sẽ tiếp tục tăng trưởng mạnh trong đại dịch Covid-19.
Thủ tướng yêu cầu mỗi chuyến bay quốc tế đều phải có phương án phòng, chống dịch cụ thể

Thủ tướng yêu cầu mỗi chuyến bay quốc tế đều phải có phương án phòng, chống dịch cụ thể

Cùng với mở đường bay thương mại quốc tế có kiểm soát, Thủ tướng yêu cầu Bộ GTVT tiếp tục đề xuất tăng các chuyến bay để đón chuyên gia, ...
Tin thế giới 18/9: Mỹ mạnh tay đối phó Trung Quốc; Ấn-Trung tranh cãi về những vụ nổ súng; Belarus tiếp tục lên tiếng về bầu cử

Tin thế giới 18/9: Mỹ mạnh tay đối phó Trung Quốc; Ấn-Trung tranh cãi về những vụ nổ súng; Belarus tiếp tục lên tiếng về bầu cử

Cạnh tranh Mỹ-Trung Quốc, Ấn Độ-Trung Quốc, Bầu cử Mỹ 2020, Belarus,... là một số tin thế giới nổi bật 24 giờ qua.
BLACKPINK 'chơi lớn', lên đồ trị giá hàng tỷ đồng xuất hiện trên bìa tạp chí ELLE Mỹ

BLACKPINK 'chơi lớn', lên đồ trị giá hàng tỷ đồng xuất hiện trên bìa tạp chí ELLE Mỹ

Bốn cô gái của BLACKPINK đã diện trang phục của Bulgari, Chanel, Saint Laurent và Dior... để xuất hiện trên trang bìa số tháng 10 của tạp chí ELLE
Tân Thủ tướng Nhật Bản trong mắt giới chuyên gia

Tân Thủ tướng Nhật Bản trong mắt giới chuyên gia

Việc lựa chọn ông Suga Yoshihide vào vị trí tân Thủ tướng Nhật Bản, theo giới chuyên gia là một lựa chọn đúng đắn cho Nhật Bản.
CEO Bkav tiết lộ sắp ra mắt Bphone ở phân khúc cao cấp

CEO Bkav tiết lộ sắp ra mắt Bphone ở phân khúc cao cấp

CEO Nguyễn Tử Quảng cho biết Bkav đang dự kiến quay trở lại phân khúc cao cấp sau 5 năm, kể từ phiên bản Bphone 'đời đầu'.
Covid-19 ở Việt Nam chiều 18/9: 2 ca mắc mới, được cách ly ngay khi nhập cảnh

Covid-19 ở Việt Nam chiều 18/9: 2 ca mắc mới, được cách ly ngay khi nhập cảnh

Việt Nam ghi nhận thêm 2 ca mắc mới Covid-19, đều đã được cách ly ngay khi nhập cảnh.
Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai (18-19/9): Mưa rào và rải rác có dông; mưa to ở Đông Bắc bộ và Bắc Trung bộ

Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai (18-19/9): Mưa rào và rải rác có dông; mưa to ở Đông Bắc bộ và Bắc Trung bộ

Dự báo thời tiết Hà Nội nhiều mây, mưa vừa, mưa to và dông, gió đông bắc cấp 2-3, trong cơn dông có khả năng xảy ra lốc, sét và ...
Hợp tác tài chính là yếu tố quan trọng hỗ trợ phục hồi kinh tế bền vững trong ASEAN+3

Hợp tác tài chính là yếu tố quan trọng hỗ trợ phục hồi kinh tế bền vững trong ASEAN+3

Ngày 18/9, Hội nghị Bộ trưởng Tài chính và Thống đốc Ngân hàng Trung ương ASEAN+3 lần thứ 23 (AFMGM+3) đã diễn ra theo hình thức trực tuyến.
Tin bóng đá 24h hôm nay: Tottenham bán 5 cầu thủ để có Gareth Bale, Bruno Fernandes lập kỷ lục mới

Tin bóng đá 24h hôm nay: Tottenham bán 5 cầu thủ để có Gareth Bale, Bruno Fernandes lập kỷ lục mới

Những thông tin bóng đá 24h qua được cập nhật liên tục trên Báo Thế giới & Việt Nam.
Tin thế giới 18/9: Mỹ mạnh tay đối phó Trung Quốc; Ấn-Trung tranh cãi về những vụ nổ súng; Belarus tiếp tục lên tiếng về bầu cử

Tin thế giới 18/9: Mỹ mạnh tay đối phó Trung Quốc; Ấn-Trung tranh cãi về những vụ nổ súng; Belarus tiếp tục lên tiếng về bầu cử

Cạnh tranh Mỹ-Trung Quốc, Ấn Độ-Trung Quốc, Bầu cử Mỹ 2020, Belarus,... là một số tin thế giới nổi bật 24 giờ qua.
Covid-19: Thái Lan ghi nhận ca tử vong đầu tiên sau hơn 100 ngày, châu Âu 'tham chiến' trận thứ 2

Covid-19: Thái Lan ghi nhận ca tử vong đầu tiên sau hơn 100 ngày, châu Âu 'tham chiến' trận thứ 2

Đến nay, Thái Lan ghi nhận 3.497 ca nhiễm Covid-19, trong đó có 59 ca tử vong.
Tình hình Belarus: Tổng thống Lukashenko 'ra tay' với một số Đại sứ, nói châu Âu cho 'nổ tung bom nhiệt hạch'

Tình hình Belarus: Tổng thống Lukashenko 'ra tay' với một số Đại sứ, nói châu Âu cho 'nổ tung bom nhiệt hạch'

Tình hình Belarus chưa hạ nhiệt khi Tổng thống Lukashenko 'ra tay' với một số Đại sứ, đóng cửa biên giới với các nước láng giềng.
Căng thẳng Ladakh: Trung Quốc phản pháo vụ đụng độ đẫm máu, New Delhi cứng rắn - 'không ai ngăn cản được Ấn Độ'

Căng thẳng Ladakh: Trung Quốc phản pháo vụ đụng độ đẫm máu, New Delhi cứng rắn - 'không ai ngăn cản được Ấn Độ'

Bộ trưởng Quốc phòng Ấn Độ khẳng định, Trung Quốc âm mưu thay đổi nguyên trạng dọc theo biên giới.
Mỹ gay gắt, châu Âu đổi giọng về Trung Quốc

Mỹ gay gắt, châu Âu đổi giọng về Trung Quốc

Thượng đỉnh trực tuyến EU-Trung Quốc tối 14/9 và phát biểu của Ngoại trưởng Mỹ ngày 15/9 cho thấy điều chỉnh trong cách Mỹ và EU tiếp cận Trung Quốc. Bình luận.
Israel bình thường hóa quan hệ với UAE và Bahrain: Người vui, kẻ buồn

Israel bình thường hóa quan hệ với UAE và Bahrain: Người vui, kẻ buồn

Thỏa thuận bình thường hóa quan hệ của Israel-Bahrain, Israel-UAE và ký kết ngày 15/9 tại Washington đã đi vào lịch, song lại khiến Palestine phiền lòng.
Quan hệ Nga-Belarus : Đỡ người, giúp mình

Quan hệ Nga-Belarus : Đỡ người, giúp mình

Cuộc gặp cấp cao giữa hai Tổng thống Nga-Belarus cho thấy kế sách vượt khó và thoát hiểm của Tổng thống Lukashenko trong khủng hoảng. Bình luận của TG&VN.
Ba câu hỏi tân Chủ tịch LDP Suga Yoshihide cần giải đáp

Ba câu hỏi tân Chủ tịch LDP Suga Yoshihide cần giải đáp

Đáp án của cựu Chánh Văn phòng Nội các, Chủ tịch đảng Dân chủ Tự do (LDP) Suga Yoshihide sẽ quyết định tương lai của chính phủ Nhật Bản một năm tới.
Tân Thủ tướng Nhật Bản trong mắt giới chuyên gia

Tân Thủ tướng Nhật Bản trong mắt giới chuyên gia

Việc lựa chọn ông Suga Yoshihide vào vị trí tân Thủ tướng Nhật Bản, theo giới chuyên gia là một lựa chọn đúng đắn cho Nhật Bản.
Chính sách phong tỏa thời Covid-19: ‘Công thần’ hay ‘tội đồ’?

Chính sách phong tỏa thời Covid-19: ‘Công thần’ hay ‘tội đồ’?

Chính sách phong tỏa giúp ngăn chặn dịch Covid-19 vẫn tiếp tục gây tranh cãi trên thế giới khi vẫn có những tổn thất nghiêm trọng.
Tân Thủ tướng Nhật Bản có thể xoa dịu căng thẳng Nhật-Hàn?

Tân Thủ tướng Nhật Bản có thể xoa dịu căng thẳng Nhật-Hàn?

Liệu tân Thủ tướng Nhật Bản có tạo động lực đáng kể cho việc cải thiện mối quan hệ song phương đang căng như dây đàn giữa Seoul và Tokyo.
Dư luận quốc tế nói gì về nội các mới ở Nhật Bản:  'Tâm tư' kỳ vọng, 'nỗi niềm' bất an

Dư luận quốc tế nói gì về nội các mới ở Nhật Bản: 'Tâm tư' kỳ vọng, 'nỗi niềm' bất an

Tân Thủ tướng Nhật Bản Suga Yoshihide công bố nội các mới. Dư luận quốc tế có những đánh giá với nhiều sắc thái về nội các chính quyền mời ở Nhật Bản.
Phiên bản di động